Meer dan 5,5 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×
Lezersrecensie

Oer-Nederlandse SF in literair hesje

Martijn (Hebban Crew) 20 maart 2021 Hebban Crew
De titel is eigenlijk al de genreaanduiding en dat is verrassend: Adriaan van Dis die Klimaatfictie schrijft, interessant. Natuurlijk is het zo dat klimaatverandering hét grote thema van onze tijd is (ook al dringt dat nog niet tot iedereen door) en het is dan ook logisch dat auteurs van ‘literatuur’ (of je dat nou als genre of als kwaliteitslabel ziet) ook over de aanstaande ramp gaan schrijven. Maar als een van de bekendste auteurs van nu dat doet is dat toch een opsteker.

Onder lezers – en sterker nog bij schrijvers – van de fantastische genres wordt vaak met een grote dosis scepsis en zelfs afkeuring naar mainstream auteurs gekeken die SF of fantasy proberen te schrijven. Ik vind dat onterecht en jammer, want zo saboteert de genrewereld zijn eigen expansie. Maar dat is een andere discussie.

Van Dis gebruikt behalve zijn narratieve kwaliteiten ook typografie en vormgeving voor het vertellen van dit toekomstverhaal. Jákob Hemmelbahn is een gepensioneerde bibliothecaris, die zich met zijn (inmiddels overleden) vrouw teruggetrokken heeft op een terp in rivierenland. Het is 2031 en Nederland is een republiek geworden, onder leiding van een president die alleen in rode kapitalen geciteerd wordt en zowel trekken van een huidige rechts-extreme politicus als Big Brother uit 1984 heeft. Net als hij zich een beetje gesetteld heeft voor zijn laatste jaren in een steeds heter Nederland, komt er een verwoestende storm voorbij, die grote ravage aanricht, onder andere in het sloppendorp De Kuil in de uiterwaarde onder Jákobs terp. Via overdenkingen, getuigenissen, herinneringen en beschrijvingen schetst Van Dis een indringend beeld van de gevolgen van die ramp, het nieuwe, dictatoriale regime (die zo’n beetje ontkent en geheimhoudt dat er een ramp is) en de angst van de overlevenden. Dat laatste geeft hij onder andere weer door in Jákobs gedachten een ‘poema’ op te laten duiken die de teksten van zijn boek – KliFi, een boek in een boek dus – probeert te censureren.

Het is een uitstekend near-future SF verhaal, vol van ironie, vergelijkingen en waarschuwingen, in beeld gebracht door het moment van handeling in de gevreesde toekomstige omstandigheden te plaatsen. Dat is de kracht van SF: een ‘wat als?’ vraag uitwerken om de zorgen van nu te onderzoeken.

Natuurlijk is het geen SF met nadruk op de wetenschap/ techniek/ vernieuwingen (traditionele sciencefiction), maar wel SF in de zin van Social Fiction (veranderde maatschappij, dystopische republiek der Nederlanden) en Speculative Fiction (Nederland wordt verwoest door een orkaan en de regering ontkent dit met 1984-achtige antifactualiteiten, gehandhaafd door een in muisgrijs gestoken VaderlandseGarde).

Het fraaie gebruik van typografie, interessante terugblikken en in elkaar hakende, aanvankelijk willekeurig lijkende opmerkingen, maken het een sterk verhaal. De censuurpoema maakt een mooie opmerking in het tweede hoofdstuk over de inhoud en de titel van het verhaal dat Jákob aan het schrijven is: "Je wilt toch serieus genomen worden, of schrijf je sciencefiction?". Ondanks die opmerking (of juist dankzij) gaat Jákob door met schrijven en stapt over de denigrerend bedoelde classificatie van zijn werk heen. KliFi staat hoog in de Bestseller 60, dus Jákob wordt serieus genomen, ook al schrijft Van Dis sciencefiction.
14

Reageer op deze recensie

Meer recensies van Martijn (Hebban Crew)

Gesponsord

Ben Koenig stond zes jaar geleden aan het hoofd van de elite Special Operations Group van de US Marshals. Samen met zijn team jaagde hij op slechteriken en wist hij iedereen te vinden. Totdat Koenig op een dag zelf spoorloos verdween.

Privédetective Myron Bolitar en de beroemde basketbalcoach Greg Downing hadden een verleden als zeer persoonlijke rivalen en later als zakenpartners. Myron heeft zijn dood verwerkt – tot twee agenten zijn kantoor binnenlopen en eisen dat hij ze vertelt waar Downing is.

Anna 'Schone slaapster' Ogilvy stak vier jaar geleden zonder duidelijk motief haar twee beste vrienden dood. Ze verkeert sinds die fatale nacht in diepe slaap. Dr. Benedict Prince is forensisch psycholoog en de laatste hoop van het OM om de zaak-Anna O. op te lossen.

Blix leidde het onderzoek naar de vermissing van de jonge moeder Elisabeth Eie. Tot zijn eigen dochter om het leven kwam en hij werd gearresteerd voor het wreken van haar dood. Hij is inmiddels vrij en degene die Eie heeft vermoord heeft hém nu gevonden.

Privédetective Julia Stark krijgt bezoek van Per Günter Mott, eigenaar van een succesvol familiebedrijf. De ochtend na een grote vergadering op zijn landgoed heeft hij in zijn telefoon een foto gevonden van een bebloede, vastgebonden man, met een zak over zijn hoofd.

Thrillerliefhebber Nicky Hunter correspondeert al jaren met de befaamde schrijver Sebastian Trapp, wiens eerste vrouw en zoon twintig jaar eerder spoorloos zijn verdwenen. Hij vraagt Nicky zijn biografie te schrijven, maar waarom wil hij nu opeens wel praten over zijn verleden?

King schrijft over het lot, sterfelijkheid en geluk. In zijn korte verhalen buigt hij de realiteit naar zijn hand en creëert hij een werkelijkheid waar alles kan gebeuren. Elk van deze verhalen kent spanning, vreugde en mysterie – elk verhaal voelt iconisch.

De Zweedse minister van Justitie wordt bedreigd en tegelijkertijd wordt er een stapel menselijke botten gevonden in de metro van Stockholm. Wat gebeurt er in de tunnels diep onder Stockholm? En wie zit er achter de minister aan?

Puck gaat undercover bij een realityprogramma om onderzoek te doen naar de geruchten over manipulatie van kandidaten. Dit seizoen moet het programma spraakmakender worden dan ooit – maar ten koste van wat?

Privédetectives Barbara en haar dochter Kim krijgen een opdracht van een bekende Nederlander, die wordt beschuldigd van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Wie loopt straks het meeste gevaar, hun cliënt, Barbara of ... Kim?