Onthullend en ontroerend

Op 30 oktober 2020 was het 10 jaar geleden dat Harry Mulisch stierf. Een van de boeken die daarom verschenen is deze verzameling van persoonlijke brieven door Robbert Ammerlaan (Privé-domein - De Arbeiderspers).

Behalve als een van ‘De Grote Drie’ en schrijver van een paar van de mooiste boeken die ik heb gelezen (‘De Ontdekking van de hemel’ bijvoorbeeld), leek Mulisch voor mij toch altijd die wat afstandelijke, arrogante man.

En wat zat ik ernaast. Natuurlijk was het een bijzonder mens, om het eufemistisch te zeggen. Maar niet zonder reden. De briefwisseling tussen zijn vader en moeder, en van zijn moeder aan hem zuigt je mee in het verleden, op een intieme manier. Vaak voelde ik me iemand die stiekem aan de deur luistert. Niet alleen leer je Mulisch als man kennen, maar ook als kind, puber, schrijver, minnaar, echtgenoot, ex-echtgenoot en vooral zoon. De brieven, notities, fragmenten en dagboekaantekeningen zijn triest en mooi en frustrerend en hilarisch. Ze laten een ander licht op Mulisch schijnen en maken hem een mens van vlees en bloed. Ik had er moeite mee het boek dicht te slaan en afscheid te nemen.

Alleen het tijdelijke is eeuwig.