Absurd goed

Er zijn boeken die je uitleest en daarna voorzichtig terugzet. Alsof ze breekbaar zijn. En er zijn boeken die je dichtslaat met het ongemakkelijke gevoel dat jij degene bent die zojuist is opengebarsten. Kom hier, dat ik u kus van Kom hier, dat ik u kus behoort tot die laatste categorie. Het is een absurd goed boek. Niet omdat het je troost. Maar omdat het je nergens spaart.

Elke keer wanneer ik denk dat mijn persoonlijke canon verzadigd is geraakt dat het aantal werkelijk grote boeken is uitgeput dat literatuur vooral herhaling van zetten wordt komt daar dit boek. En het zegt zonder stemverheffing: je hebt nog niets begrepen. Alsof literatuur zelf even langskomt om te controleren of je wel wakker bent.

Griet Op de Beeck schrijft geen zinnen om bewonderd te worden. Ze schrijft zinnen die zich in je nestelen en pas weken later beginnen te etteren. Dit is geen roman die zichzelf uitlegt. Het is een roman die jou uitlegt. En dat is aanzienlijk ongemakkelijker. Want de hoofdpersoon Mona is geen heldin. Ze is ook geen slachtoffer in de klassieke zin. Ze is iemand die geleerd heeft dat liefde een onderhandeling is waarin zij structureel verliest. En dat inzicht is dodelijk precies.

Wat dit boek zo uitzonderlijk maakt is de radicale eerlijkheid. Niet de soort eerlijkheid die zichzelf bewondert maar de soort die schaamteloos doorgaat. Op de Beeck toont hoe mensen zichzelf overeind houden met leugens die ze ooit nodig hadden om te overleven. En hoe diezelfde leugens later hun gevangenis worden. Dat is geen plot. Dat is anatomie.

De stijl is bedrieglijk eenvoudig. Alsof het allemaal wel meevalt. Korte zinnen. Heldere observaties. Maar juist daardoor komt de klap harder aan. Hier geen literaire spierballen. Geen ironische knipogen. Alleen de genadeloze constatering dat liefde vaak iets is wat we verwarren met verdraagzaamheid. En dat familie de plek kan zijn waar je het meest eenzaam bent.

Dit is een boek dat je niet slimmer maakt maar wel eerlijker. En dat is zeldzamer. Het dwingt je om terug te kijken naar je eigen geschiedenis en je af te vragen welke verhalen je jezelf nog steeds vertelt om het draaglijk te houden. Wie dit boek leest en zich moreel superieur voelt heeft het simpelweg niet gelezen.

Elke keer als ik denk dat het aantal topboeken dat ik heb gelezen zo hoog is dat er niets beters meer kan volgen verschijnt dit soort literatuur. En dan blijkt opnieuw dat echte boeken niet concurreren met andere boeken maar met jouw zelfbeeld. Kom hier, dat ik u kus wint die strijd moeiteloos.

Een meesterwerk dus. Maar wel een dat je niet bedankt. En juist daarom is het noodzakelijk.