Middeleeuwse mystiek in geslaagd debuut

Als mediëvist met een PhD in Middelengelse literatuur weet Annemarie Ros veel over de periodes waarover ze vertelt. Met haar korte verhalen won ze al enkele schrijfwedstrijden. Nu heeft ze deze kennis ingezet voor haar debuutroman Het wonder van het noorden. Een tijdreis naar de verre middeleeuwen, maar wel dicht bij huis. Naar het Groningen van 1219, om precies te zijn.

De jonge Margaretha wordt ingekluisd. Steen voor steen wordt haar nieuwe onderkomen, een cel gemetseld tegen de Groningse Sint-Maartenskerk, afgesloten. Zij is klaar om de rest van haar leven te wijden aan God en in dienstbaarheid aan de Groningers die geestelijke bijstand nodig hebben. Binnen haar eigen muren draagt Margaretha een groot geheim met zich mee, maar zullen de gebeurtenissen daarbuiten niet gevaarlijker zijn voor haar toekomst?

”Straks zal ik mijn graf betreden.”

Het klinkt als iets uit een ver verleden. Je laten opsluiten in een kleine cel uit religieuze overwegingen. In haar historische roman laat Ros de lezer kennismaken met een stukje middeleeuwse geschiedenis, gezien door de ogen van een jonge recluse. Het blijkt een bijzonder perspectief. Want tussen de muren van haar kluis kijkt Margaretha niet alleen naar binnen, waarmee ze een indruk geeft van het leven binnen de kerk. Wanneer ze door het raam kijkt heeft ze, zij het beperkt, ook zicht op wat zich daarbuiten afspeelt. Vloeiend gecombineerd met flashbacks van Margaretha over gebeurtenissen uit haar jeugd, ontstaat er een duidelijk beeld van het middeleeuwse noorden van Nederland. Hoe men leefde, wat de rol was van de geestelijkheid, over de positie van een vrouw in een door mannen gedomineerde maatschappij, en hoe ver soms de kruidenkennis reikte als hulp bij vrouwenzaken. Bovendien, wat speelde er allemaal op het politieke toneel in de strijd om de wereldlijke macht? Er is veel te beleven en opgesloten voel je je als lezer dan ook totaal niet.
Een verrassend element vormt het tweede perspectief. Terwijl Margaretha van binnen naar buiten kijkt, kijkt een extra paar ogen net andersom. Hiermee komt er niet alleen een spannend element in het plot, maar dit personage plaatst tevens de gebeurtenissen uit het verhaal in de historische context. Feit en fictie komen naadloos samen.

Het plot is complex, en uitgebreid als een spinnenweb. Ook middeleeuwse ‘wonderen’ hebben daarin een functioneel plekje gekregen. Net als historische gebeurtenissen, die daarmee meer zijn dan slechts decor. Ondanks die veelheid aan details heeft de auteur het verhaal eenvoudig en goed in balans weten te houden.
Met haar heldere en beeldende schrijfstijl weet zij het stukje geschiedenis bijna filmisch tot leven te wekken. Daarvoor moesten de feiten soms op creatieve wijze worden ingezet. In een uitgebreide historische onderbouwing worden deze vrijheden toegelicht en verder uitgelegd. Een leerzame aanvulling die feit en fictie van elkaar scheidt en daarmee het verhaal uittilt boven de doorsnee historische roman.

Niet alle elementen van het middeleeuwse leven worden van hun sluier ontdaan, maar het grootste deel wordt op een geloofwaardige wijze neergezet.
Dat maakt Het wonder van het noorden tot een fijn historisch verhaal, goed voor een paar ontspannende uurtjes leesplezier. En voor de lezer die graag wat dieper in de materie duikt, vormt de historische onderbouwing samen met een bibliografie een prima uitgangspunt voor verder onderzoek.

Deze debuutroman doet verlangen naar meer. Gelukkig weet Ros goed de weg in de middeleeuwen, een ware schatkist vol verhalen. Daarin zit beslist stof genoeg voor een volgend boek .....


Deze recensie is geschreven als afsluiting van een Hebban Leesclub, waarvoor de uitgeverij het boek ter beschikking heeft gesteld.