Rouwen in de puurste vorm

De aanraking is een klein boek in omvang, maar groots in emotionele impact. Guillaume Van der Stighelen vertelt een ingetogen en tegelijk bijzonder indringend verhaal over rouw, verslaving en loslaten, gezien door de ogen van Marthe, een vrouw die recent haar man heeft begraven en zich noodgedwongen opnieuw moet verhouden tot haar zeventienjarige zoon Robin.
Al bij het vastnemen van het boek word je subtiel voorbereid op wat volgt. De cover is sober en prachtig, bijna als een rouwkaartje, perfect passend bij de tijd van het jaar (ik las deze begin december) én bij de sfeer van het verhaal. De terugkerende afbeelding van de kale boom – ook verwerkt in de tekstloze pagina’s – versterkt dat gevoel van verstilling en verlies. Net zoals rouw zelf niet lineair verloopt, maar blijft terugkeren in verschillende gedaanten.
Het verhaal wordt verteld vanuit een ik-perspectief, en dat blijkt een bijzonder sterke keuze. Als lezer krijg je enkel Marthes blik op de gebeurtenissen, haar twijfels, haar pogingen om controle te houden en haar moeizame aanvaarding van wat ze niet kan veranderen. Het boek gaat dan ook minder over het volledig uitdiepen van personages, en meer over de evolutie van de dynamiek tussen moeder en zoon na het overlijden van Hans, Marthes echtgenoot. Die focus werkt: de spanningen, toenaderingen en stiltes tussen Marthe en Robin voelen echt en pijnlijk herkenbaar aan.
Het centrale thema is voor mij zonder twijfel verslaving. Robins verslaving bepaalt alles: de relaties binnen het gezin, de manier waarop er vroeger beslissingen werden genomen, en uiteindelijk ook zijn persoonlijke keuze, die zal blijken later in het verhaal. Rouw is daarbij aanwezig, maar eerder als een laag die overal onder zit.
Marthe komt tot een vorm van aanvaarding waarvan je als lezer denkt dat je die zelf nooit zou kunnen opbrengen.
De titel De aanraking krijgt gaandeweg een diepe, gelaagde betekenis. Waar aanraking vroeger onmogelijk of ongewenst was – bij haar moeder, bij haar man – vindt Marthe uiteindelijk bij haar zoon een vorm van herstel, van verzoening, bijna van verlossing.
Dit is geen licht boek, maar wel een uitzonderlijk mooi en zorgvuldig opgebouwd verhaal. Van der Stighelen slaagt erin zware thema’s met respect en nuance te behandelen, zonder sentiment of sensatie. De aanraking is voor mij een overtuigende vijfsterrenroman over rouw in al haar vormen, en over de pijnlijke liefde die soms schuilt in loslaten.