Natuurlijk evenwicht

Natuurlijk evenwicht

De poel is het eerste boek dat ik van de schrijfster Pauline de Bok las. Maar zeker niet het laatste.

In haar eentje woont de ik-figuur al dik twintig jaar een groot deel van het jaar teruggetrokken op een boerderij in het noordoosten van Duitsland. Ze schrijft boeken, maar heeft de focus vooral gericht op haar ruige en natuurlijke leefomgeving. De natuur kan er in zijn ongereptheid zijn gang gaan. Met eigen ogen en anders wel via de wildcamera neemt ze dagelijks een diversiteit aan dieren waar, kleine dieren als muisjes en insecten, maar ook grote roofdieren waarop ze ook daadwerkelijk jacht maakt. Maar ze geeft het wild ook een faire kans. Ze wordt er één met haar leefomgeving en vooral met de natuur. Akkers, meren, bossen en intensieve landbouw passeren de revu binnen één zogenaamd ecosysteem. Ze komt nauwelijks van het erf af. Ze ziet de natuurlijke omgeving stilaan, maar wel resoluut veranderen. De ongereptheid lijkt langzamerhand te verworden tot rampzaligheid. Krampachtig poogt ze de wegkwijnende natuur te redden. Voortdurend vraagt ze zich af waarmee ze bezig is. Filosofische vragen als “Geef ik een dier een nekschot? Hoe en waarom breng ik regenwater naar de poel? Moet het wel regenwater zijn of mag kraanwater ook?” Ze onderzoekt haar biotoop en maakt telkens een afweging tussen haar eigen belang en het belang van de natuur die maar al te vaak wispelturig is. Uiteindelijk komt ze tot de conclusie dat de mens zijn leefgebieden aan het verwoesten is. Het ecosysteem staat onder permanente druk en dreigt in zijn huidige vorm te bezwijken. Een natuurlijke poel is niet te vervangen door een kunstmatige leemplas, alle goede bedoelingen ten spijt. Het boek toont ons parallellen met de hoogvlieger Icarus, het virus van de Afrikaanse varkenspest en met de huidige coronapandemie, waarin contacten voornamelijk via zoom tot stand komen. Maar we zoomen ook steeds verder in en uit, nooit zijn we –met Icarus- zo hoog gestegen en zo diep gezonken. Waarbij Icarus niet enkel de mythologische figuur is, maar ook een programma dat een poging doet antwoord te bieden op het verval in de natuur. De schrijfster geeft blijk van een verbluffende kennis van flora en fauna. Indrukwekkend en heerlijk om te lezen. De ik-persoon komt tot de conclusie dat we poelen niet kunnen vormen naar de beelden die we zelf hebben gedefinieerd, want we weten niet wat we daarmee verstoren. Waarbij de poel staat als een metafoor voor de leefomgeving. Ook zonder water is de poel een poel, ook zonder water is een wilg een boom aan een poel. De wereld is niet onze wereld, de wereld is natuur. En dat hebben we te respecteren.

Het verhaal is geschreven in een vlotte stijl en is derhalve prettig leesbaar. Een aanrader voor iedereen die zich het lot van de natuur aantrekt. En zeker ook voor degenen die dat nog te weinig doen.

Arno Walraven