Bij nader inzien

Aglaia Bouma: Huisgenoten
(Atlas Contact, 2023)

Bij nader inzien

Er leven op de aarde minstens een miljoen insectensoorten. Slechts 20.000 daarvan kunnen we in Nederland aantreffen. Als je geen bioloog bent, word je het vanzelf na het lezen van dit boek. Ratten en muizen vallen in de categorie plaagdieren, insecten zitten er in de beleving van velen niet ver vanaf. Vliegenmepper, geurtjes en elektrische apparatuur “helpen” ons met het bestrijden van deze dieren. En natuurlijk horren, veel horren. Na het lezen van Huisgenoten ga je je afvragen of je hiermee moet doorgaan. In een prettige schrijfstijl neemt Aglaia Bouma ons mee in het gefriemel van een miniatuurnatuur, een insectenbiotoop. Al lezende word je nieuwsgierig naar gedrag en leefwijze van onze huisgenoten die we aanvankelijk rekenden tot onze vijanden. Weliswaar niet levensbedreigend, maar wel irritant en zelfs vies. Je leert inzien dat insecten niet alleen een sociale en zorgzame kant hebben, maar ook een agressieve. Alles moet immers overleven. Huisgenoten leert je om minder een hekel te hebben aan zulke “lastige” diertjes. Het is niet gemakkelijk om een dergelijk onderwerp van begin tot einde boeiend te vertellen. De wetenschappelijke know how weet Bouma uitstekend te verpakken in heldere taal met hier en daar de nodige portie humor. De zes hoofdstukken die het boek bevat staan voor de stadia waarin de insecten leven. Na het lezen van het boek ben je je bewust van het belang van het bestaan van deze diertjes en hun bijdrage aan de biodiversiteit in onze leefomgeving. Bovendien doordringt het je van het feit dat we ze een kans moeten geven. Ieder levend wezen is immers nuttig en van belang. Doet er dus toe. Fijn is ook dat er zoveel weetjes in het boek staan. Vlinders gebruiken antivries, alle vrouwelijke wespen kunnen steken, bladluizen kunnen zich ongeslachtelijk voortplanten, mannen doen er dus niet zo toe. Bedwantsen liften mee met de bagage van reizigers. Larven van de hoornaars worden zonder pardon door hun zussen het nest uitgekieperd en zijn ten dode opgeschreven. De natuur kent geen medelijden.
Wij hebben een grote tuin, gestructureerd maar niet overal even netjes. Kijk, dat doen we goed, lees ik in het boek. De insecten zijn er goed mee en indirect varen ook de vogels er wel bij. En zelfs de planten.
Ons gezin is klein, maar we zijn verre van alleen in huis. Honderden levende wezens leven onder hetzelfde dak, ons dak dus. Daar hoeven we ons niet druk om te maken. We kunnen goed los van elkaar leven en functioneren. Als je een beetje begrip kunt opbrengen voor die huisgenootjes is het lezen van dit boek al de moeite waard geweest. Eens een keer geen spannende thriller, maar gedegen informatie. Moet je die allemaal opslaan en onthouden? Ik vind van niet. Het boek vraagt om zelfreflectie. Nadenken over de vanzelfsprekendheid of je de vliegenmepper op vinnige wijze hanteert of de kleine medebewoners respecteert en een kans geeft indachtig het gezegde “Leven en laten leven”. Mijn kijk heeft het veranderd. En dat is mooi meegenomen. De verwondering over de natuur en de fascinatie ervan zijn toegenomen. Intrinsiek weet je dit eigenlijk wel, maar het moet wel eens hardop gezegd zijn.

Arno Walraven, Horn