Gewoon een goed boek

Hoe goed ken je de persoon van wie je houdt, met wie je getrouwd bent en het liefst heel oud wilt worden, werkelijk? Die vraag staat centraal in de debuutroman van de Britse schrijfster Elanor Dymott, Niets verdwijnt.

Hoofdpersoon Alex Petersen heeft ook alle reden om zich die vraag te stellen, want zijn mooie en levenslustige vrouw Rachel wordt op een koude winterdag in Oxford, waar ze elkaar ooit tijdens hun studie hebben leren kennen, zonder aanwijsbare reden vermoord. Een half jaar later reist Alex weer naar Oxford, vastbesloten de raadsels rond Rachels dood op te lossen.

Zo'’n korte omschrijving zou gemakkelijk de indruk wekken dat Niets verdwijnt een onvervalste whodunnit is, een moordmysterie waarin de nadruk volledig ligt op het achterhalen van wie de dader is. Dat is het echter niet; in zekere zin zou je het boek met die kwalificatie zelfs tekortdoen. Niets verdwijnt is een literaire roman over de subjectiviteit van de waarheid, met een spannend element, dat wel.

Waarheid is niets anders dan wat wij voor waar aannemen: tot die ontluisterende ontdekking komt Alex Petersen wanneer tijdens de gesprekken met Rachels voormalige mentor, Harry Gardner, de geschiedenis van zijn vrouw opnieuw geschreven wordt. Het blijkt dat Rachel haar leven leefde ‘to the edge’. Alles wat spannend en verboden was, had een onweerstaanbare aantrekkingskracht op haar en samen met haar studievrienden Anthony en Cissy broedde zij het ene verwerpelijke plan uit na het andere. Niet zozeer vanuit een romantische behoefte de brave burgerij te choqueren, maar gewoon om te zien hoe ver ze konden gaan. Daarbij schuwden zij het niet slachtoffers te maken, zoals Harry, als senior tutor en docent Engelse Literatuur toch een gerespecteerd lid van de gemeenschap van Oxford University, tot zijn schande kan beamen. Voor de grap was het drietal een lastercampagne gestart waarin hij ervan beschuldigd werd zijn vrouw te hebben vermoord. Just for fun, zoals ze met vrijwel iedereen volstrekt respectloos om waren gegaan. Behalve met Alex, voor wie ze hun uitspattingen zorgvuldig verborgen hielden. Maar dat Rachel Cardanine een dubbel leven leidde, zoveel komt wel vast te staan.

Niets verdwijnt is geschreven als een soort raamvertelling: Alex doet verslag van de gesprekken waarin Harry Gardner hem over het geheime leven van wijlen zijn vrouw vertelt. Dat biedt de mogelijkheid geleidelijk de spanning rond de toedracht van Rachels dood op te bouwen. Ik betwijfel echter of zo’'n effect daadwerkelijk de bedoeling van de schrijfster is geweest; dan had ze bijvoorbeeld vast wel regelmatig cliffhangers ingebouwd en dat spanningselement ontbreekt totaal. Natuurlijk moet duidelijk worden wie Rachel heeft vermoord en waarom, maar de belangrijkste ontwikkeling die zich in het verhaal voltrekt, is die van een man die maanden na de dood van zijn vrouw tot de ontdekking komt dat hij haar in feite nooit echt heeft gekend.

Achter in het boek heeft Dymotts Nederlandse uitgever een aantal citaten opgenomen uit de internationale pers. Allemaal zijn ze — natuurlijk — lovend over het boek, maar je ziet ook dat niemand er echt goed raad mee lijkt te weten. Het wordt een ‘misdaadroman’ genoemd en een ‘intelligente thriller’, maar er zijn ook typeringen als ‘dichterlijk proza’ en ‘een prachtig liefdesverhaal’. Laten we het er maar op houden dat Niets verdwijnt gewoon een goed boek is dat regelmatig doet denken aan Beryl Bainbridges Brideshead Revisited en De nachtklimmers van Ivo Stourton. En dat is zeker geen slecht gezelschap.