Lees met kleine hapjes

‘Het is een boek dat ik erg mooi vond en waarvan ik graag zou willen dat u het las.’
Dit is de laatste zin van het verbazend verassende Prins van de Wolken. Dat is nogal dubbelop, maar het zegt precies wat ik bedoel. Voordat ik aan het boek begon, dacht ik: Wil ik dit lezen? Over de ene veldslag na de andere, zelfs van ver vóór het jaar 0? Het getob over te gebruiken strategieën in de strijd? Op bladzijde 14 lees ik de overtuiging van kolonel Carlo Terzo: ‘uit de oorlogsleer kun je een precieze methode halen om te beslissen hoe je je ook in het dagelijks leven moet gedragen.’ Ik denk: Ja ja, klets maar raak. Ik ben het eerder eens met de mening van de vriend van de erudiete kolonel, dat de oorlog wordt beheerst door haat aan de ene kant, moed aan de andere en toeval.
De kolonel en de vriend – Amadeo Campari – staan aan de vooravond van deelname aan de oorlog in 1940. Zo heeft de Duce besloten en Kolonel Terzo wordt in Rome ontboden om van de minister van Buitenlandse Zaken instructies te ontvangen. Terzo vraagt de minister hem naar het front te sturen om mee te vechten. Want hij mag in theorie alles van oorlogvoeren weten, hij heeft nog nooit een dode gezien. ‘Hoe kan ik oordelen over de heldhaftigheid en de angst van een soldaat als ik zelf niet meevecht?’ De minister weigert. Terzo moet verder werken aan zijn ‘Handboek over strategie’ en aan de ‘Vergelijkende Geschiedenis der Veldslagen’.
Wat volgt is een zinderend verhaal, waarin de zieke prinses Emma Svjatoslava trouwt met Carlo Terzo. Ze wonen in Palermo. Terzo krijgt de kans zijn theorieën uit te leggen aan de intelligente, jonge Salvatore Dragonara, wiens grootvader wil dat hij wordt toegelaten tot de Militaire Academie. Terzo en Emma staan de jongen, die liever dichter dan soldaat wordt, oogluikend toe dat hij zijn geliefde Fiore Mastema, kan ontmoeten. Fiore heeft Terzo gesmeekt haar bijles te geven zodat ze in de buurt van Salvatore kan zijn. De twee jonge mensen zijn communisten en hebben het overmoedige plan vrede op aarde te brengen: “Brood, werk, vrede en vrijheid. Het land behoort de boeren en niet aan de grootgrondbezitters.” De schrik staat Terzo om het hart, want hij heeft de hertogin, moeder van Fiore beloofd te waken over de rechtschapen handel en wandel van Fiore, die geacht wordt een fatsoenlijk huwelijk te sluiten met iemand uit haar kring en met haar politieke opvattingen. Heimelijk heeft de kolonel ook bewondering voor het jeugdig engagement en de actiebereidheid van de jonge mensen.
Het schrijftalent van Gianni Riotta zorgt ervoor dat dialogen en gebeurtenissen zo in elkaar worden geweven, dat er een verhaal ontstaat waarin je helemaal wordt meegezogen. Ook de intermezzo’s zijn er niet zomaar. Er is het verhaal over het oplaten van de vlieger met de wensbriefjes die opklimmen langs de staart. En dat van de koorddanser. Geen loze anekdotes.
Uit alle oorlogsverhalen leer je “dat menig strijd wordt geleverd om vervolgens te eindigen in betekenisloze macht en leegte”.
Door die zin belandde ik in de dreiging van de tegenwoordige tijd. Ik kreeg er kippenvel van.
De kolonel komt in de frontlinie te staan. Hoe dat alles zo ontstaat, raad ik je aan te lezen. Doe het met kleine hapjes. Geniet van de taal, geniet van historische uitleg, geniet van passie en liefde.
Leg de opdracht van het boek vlakbij.
Als je uitdrukt wat je in je hebt
Zal wat je uitdrukt je redden. Als
Je niet uitdrukt wat je in je hebt,
Zal wat je niet uitdrukt je ondergang zijn.
Evangelie van Thomas, 45:30
Voor mij lag daarin een verbinding met de omslagillustratie van Ted Struwer.