Complex thema wordt belicht

De Belgische Jaouad Alloul is een veelkunner. Hij is queeractivist, kunstenaar, theatermaker en zanger, en sinds kort kan auteur aan dit rijtje worden toegevoegd. Met het fictieve verhaal De meisje, dat gebaseerd is op Allouls eigen leven, debuteerde hij in 2023.

Met de komst van Idriss zijn de gebeden van zijn vader verhoord. Na een zoon en vijf dochters op een rij wordt het gezin eindelijk weer verblijd met een jongetje. De verwachtingen zijn hoog, Idriss moet de beste, de braafste en de beleefdste worden. Maar Idriss is geen doorsnee jongen. Hij speelt het liefst met zijn zussen en met meisjes uit zijn klas. Als hij tijdens een vakantie in Marokko tegen zijn zussen zegt blij te zijn nog geen maandstonden te hebben, wordt hem eindelijk duidelijk dat hij geen meisje is. Voor Idriss is dit een zeer verwarrende en pijnlijke ontdekking.

Globaal zijn er in het boek drie periodes in het leven van Idriss te onderscheiden: de opgroeiende jongen van negen tot achttien jaar, de zoekende, fladderende, grenzeloze man tot ongeveer vijfentwintig jaar en de tijd erna. Iedere periode kent een andere schrijfstijl en een andere snelheid. De eerste periode heeft een beeldende traagheid in zich, waarbij de lezer zich regelmatig diep verbonden voelt met de jonge Idriss. Want hoe zwaar is het voor hem om op te groeien in een gelovig Marokkaans gezin waarbinnen homoseksualiteit niet getolereerd wordt, en zelfs bidden tot Allah niet helpt? De snelle, oppervlakkige tweede periode vraagt duidelijk meer inlevingsvermogen. Idriss leert het nachtleven kennen met alles erop en eraan; seks, drugs en ontrouw voeren de boventoon. Het contact met zijn familie is nagenoeg verbroken en Idriss laat zijn echte vrienden behoorlijk in de steek. Het is een noodzakelijke tijd in zijn leven om te ontdekken wie hij nou echt is, maar het soms expliciete karakter van een aantal scènes kan ervoor zorgen dat Alloul hier wat lezers dreigt te verliezen. In de laatste, kortste periode lijkt Idriss volwassen en rustiger geworden. Hij moet hier een aantal belangrijke stappen zetten om eindelijk te kunnen zijn wie hij is.

Overal in het boek komen de opvallend vormgegeven pagina’s terug. Pagina’s die soms bestaan uit een of enkele regels, die de impact van het geschrevene vergroten.

‘Ons moeder is gewoon heel simpel,
gestopt met ademen.’

Ook heeft Alloul ervoor gekozen Marokkaanse zinnen onvertaald op te nemen, uitgelijnd aan de rechterkant van de pagina. Een risico dat goed uitpakt, doordat nagenoeg al die zinnen uit de vervolgtekst te herleiden zijn. Dit alles benadrukt de complexiteit van het thema dat de auteur in De meisje vertelt, dat van een jonge, gelovige, homoseksuele Marokkaanse jongen.

Jaouad Alloul heeft het in zijn debuut De meisje aangedurfd om eigen levenservaringen in een fictief verhaal te gieten. Wellicht zal niet elke passage bij iedereen in de smaak vallen, maar al met al is er een mooie roman ontstaan waarin een complex thema wordt belicht.