Requiem voor een dode provinciestad

De Ierse schrijver Michael Collins heeft met zijn twee vorige boeken Dolende zielen en De Wederopstandelingen wel lovende recensies, maar helaas geen grote lezerskring weten te verwerven. Reden dat ook zijn laatste in het Nederlands verschenen boek Hoeders van de Waarheid uitsluitend gepubliceerd kon worden dankzij de financiële steun van de Ireland Literature Exchanges.

Dat het grote publiek niet warm loopt voor de boeken van Michael Collins is overigens niet zo vreemd. De meeste mensen houden van boeken die een zeker optimisme of lichtvoetigheid uitstralen. De wereld van Collins daarentegen is somber met achter elke donkere wolk een nog donkerder wolk.

In Hoeders van de Waarheid is dat niet anders. De gekwelde hoofdpersoon Bill die zijn nachten in eenzame wanhoop doorbrengt, sombert over de vergane glorie van de uitgeholde provinciestad waarin hij woont. Alle fabrieken zijn gesloten en wat rest zijn roestige karkassen en ontheemde mensen. Bill leeft in een naargeestige realiteit. Zijn vader heeft zelfmoord gepleegd en zijn droom om een goed journalist te worden lijkt, vanwege zijn gebrek aan talent, ver weg. Zijn afgestompte wereld bestaat uit het verslaan van kookwedstrijden en schoolsportdagen voor de stadskrant ‘De Waarheid’.
Maar als op een dag de oude Lawson vermist wordt en men vermoedt dat hij door zijn zoon Ronny in stukken is gehakt, keert het tij. De onhandige stukken die Bill over de kwestie schrijft, worden door de landelijke pers overgenomen. Even staat de dode stad in het centrum van de belangstelling. Het verandert het leven van de mensen zo drastisch dat velen eraan ten onder gaan. Maar wie heeft Lawson eigenlijk vermoord? En wat is de precies de band tussen Bill en de vermoedelijke moordenaar?

Michael Collins heeft een knap boek geschreven met een oersterk en inventief plot. Zijn stijl is hoogst oorspronkelijk. Zijn taalgebruik vol zwaarmoedigheid gekoppeld aan zijn intense sfeerbeschrijvingen versterken de treurigheid die hij beschrijft op alle fronten. De wereld deugt niet en mensen nog minder. Vorm en inhoud worden een. Voor Collins is het oplossen van de misdaad geen hoofddoel. Hij gebruikt misdaad als gereedschap om de menselijke zwakte aan te tonen. Misdaad mag dan niet lonen, maar veel mensen trekken er op zelfzuchtige wijze wel profijt van.

Dat eenzaamheid, eentonigheid en neerslachtigheid kunnen leiden tot prachtige literatuur
hebben o.a. Van het Reve (De Avonden) en Malcolm Lowry (Under the Vulcano) bewezen. Dat een pessimistisch en zwaar gemoed ook garant kan staan voor een literaire thriller van hoog niveau, bewijst Micheal Collins met Hoeders van de Waarheid.