Traditioneel, prettig beschouwend reisverhaal

In De trein naar Tibet reist de Poolse Maja Wolny in het (trein)spoor van Alexandra David-Néel, die een eeuw geleden via ruwweg dezelfde route als eerste Europese vrouw Tibet bereikte. Wolny biedt een persoonlijk maar toch feitelijk reisverslag met vele vertakkingen in een prettige beschouwende schrijfstijl. Het wisselende taalgebruik van simpel rechttoe-rechttaan tot poëtische zelfreflectie en overpeinzingen terwijl ze tegelijkertijd weinig contact maakt met de lokale bevolking, behalve de gids, de vele verwijzingen naar andere schrijvers die haar voor zijn gegaan, zorgt ervoor dat de lezer veel moet schakelen. Toch vormt het een interessant geheel. Wat vooral opvalt, is hoe vaak ze stilstaat bij hoe de dingen zijn, het gedrag van haarzelf en anderen etc. Ze observeert en rapporteert niet alleen; ze vraagt zich ook af hoe bepaalde gewoontes zijn ontstaan en wat voor invloed ze hebben en of het allemaal wel zou zo moeten zijn. Dat zorgt meteen voor een extra laag, waarin niet alleen maar dingen worden gedaan waarvan vervolgens verslag wordt gedaan, maar er daadwerkelijk wordt nagedacht over de stand van zaken. "Ik ben niet zonder schuld. Ik doe precies hetzelfde als miljoenen andere toeristen. Ik trap de aarde plat. En de bergen huilen." In de kern is dit reisverhaal een klassiek voorbeeld van reisliteratuur. Er wordt uitgebreid geput uit de geschiedenis van het bezochte land en literatuur van andere schrijvende reizigers die de auteur voorgegaan zijn. Het reflecteren op hoe het vroeger was, hoe het nu is en hoe je eigen gedrag daaraan bij heeft gedragen, is ruimschoots aanwezig. Persoonlijk vind ik dat een noodzakelijk onderdeel van een reisboek. Anders ben je gewoon een toerist. De reis van David-Néel, in wiens voetsporen Wolny treedt volgens de ondertitel, speelt uiteindelijk maar een (wellicht te) kleine rol in het verhaal. In vergelijking met de andere schrijvers en reizigers die worden geciteerd, springt David-Néel er niet bijzonder uit. De trein naar Tibet geeft een goed beeld van de geschiedenis van Tibet en hoe Wolny haar reis en verblijf heeft beleefd. Het is een fijn, gebalanceerd en genuanceerd verslag van de reisbeslommeringen, verweven met de geschiedenis van die specifieke treinreis en een indruk van ‘het dak van de wereld’.