Meer dan 5,5 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×
Hebban recensie

Een bijzonder schokkend en urgent verhaal

Mads Bruynesteyn 06 april 2017

Een boek gebaseerd op de schandalige praktijken in een Australische gevangenis voor 14 tot 18-jarige meisjes; Charlotte Wood (1965) durft het aan. Toen de Australische schrijfster het verhaal van het werkelijk bestaand hebbende Hay Institution for Girls las (in 1974 sloot het gelukkig haar deuren), zag ze een verband met de hedendaagse onderdrukking van vrouwen en de nog altijd (on)gelijke rechten. The Natural Way of Things – de veel beter passende Engelse titel van haar achtste boek – is een verontrustend relaas, dat in Australië diverse grote prijzen won en veel discussie deed opwaaien. Ontregeld is het door Jetty Huisman vertaalde Nederlandse boek.

Het boek opent met twee jonge vrouwen – Velna en Yolanda - die groggy wakker worden in een soort gevangeniscel, waarschijnlijk bijkomend van een drugsroes. Ze kunnen zich niets herinneren en weten niet waarom ze daar zijn. Laat staan dat ze elkaar kennen. Tijd om het uit te vinden krijgen ze niet, want algauw worden ze hardhandig meegenomen door een man. Hij leidt ze naar acht andere vrouwen, die in een rij staan opgesteld en om de beurt worden kaalgeschoren. Ze krijgen een vies, juten uniform aangetrokken en worden aan elkaar vastgeketend. In mars worden ze naar de heuvelrand gevoerd, alwaar ze met zware betonblokken een weg moeten aanleggen. Ontsnappen is onmogelijk, door de boeien, maar ook omdat het afgezonderde terrein is omheind met een elektrisch geladen hek. De vrouwen zijn gevangen en volledig afgesloten van de buitenwereld. Het voedsel bestaat uit poederzakjes tomatensaus en een smerige, gele brei, waar ze op het begin van gruwen, maar later om vechten. Pas ’s avonds worden ze van elkaar losgekoppeld en in hokken gestopt om de nacht door te brengen.

Hun kwelgeesten bestaan uit twee mannelijke bewakers – Boncer, met een knuppel als wapen en Teddy die alleen met zichzelf bezig is - en een vrouw (Nancy) die doet alsof ze een verpleegster is, maar hier helemaal niet de kennis voor heeft. Ondanks hun sadistische houding tegenover de tien vrouwen, tonen ook zij tekenen van zwakte. Het lijkt alsof ook zij er tegen hun zin in zijn.

Ontregeld is een intiem en gesloten verhaal. Wood schrijft sober en weidt weinig uit over het bestaan van het geïsoleerde strafkamp en de reden dat de vrouwen daar gevangen zitten. De lezer moet accepteren dat het er is en dat het gebeurt. Speelt het zich af in het verleden, in het nu of is het een toekomstbeeld? Wood laat de lezers hier zelf over nadenken. Het kan zodoende dienen als waarschuwing voor en kritiek op de huidige samenleving, die nog steeds grotendeels wordt geregeerd door mannen. Waar een slippertje of buitenechtelijke affaire van mannen sneller wordt vergeven, wordt een vrouw al snel bestempeld als slecht en vulgair. En dat is precies de tegenstrijdigheid die Charlotte Wood op niet mis te verstane wijze  duidelijk probeert te maken in dit boek.

Het is een verhaal waarin vrouwen worden gekwetst, mishandeld en als slaven worden behandeld. Je begrijpt: dat grijpt je bij de keel. De Spartaanse vernederingen zijn mensonterend en drijven zowel de lezers als de vrouwelijke hoofdpersonages tot wanhoop en angst. Er ontstaat een overlevingsdrang bij de vrouwen, die zich uit in obsessieve bezigheden. Zo ontwikkelt de één een fascinatie voor lichaamshaar, struint de ander het terrein af op zoek naar giftige paddenstoelen en worden er konijnen gevangen met konijnenvallen om de kwaliteit van hun avondeten te verbeteren. Het is schrijnend om te lezen, bijna beschamend zelfs.

De ruimte die Wood door de lezers zelf laat invullen, maakt wel dat de opkroppende woede, het groeiende ongeloof en de bizarre absurditeit die het verhaal opwekt nergens geuit kan worden jegens een fysieke boosdoener. De bewakers zijn weliswaar schuldig aan de brute vernederingen in het kamp, maar de opdrachtgever blijft lange tijd buiten beeld. Het is frustrerend en kan voor een ongeduldig leestempo zorgen, omdat je deze afschrikwekkende situatie wilt begrijpen. Misschien is dat juist de bedoeling van Wood. Het is namelijk precies het gevoel van de daders in dit verhaal dat de vrouwen beweegt zo argeloos te humiliëren.

Een bijzonder schokkend en urgent verhaal dat nog lang in je hoofd blijft sidderen.  

2

Reageer op deze recensie

Meer recensies van Mads Bruynesteyn

Gesponsord

Ben Koenig stond zes jaar geleden aan het hoofd van de elite Special Operations Group van de US Marshals. Samen met zijn team jaagde hij op slechteriken en wist hij iedereen te vinden. Totdat Koenig op een dag zelf spoorloos verdween.

Privédetective Myron Bolitar en de beroemde basketbalcoach Greg Downing hadden een verleden als zeer persoonlijke rivalen en later als zakenpartners. Myron heeft zijn dood verwerkt – tot twee agenten zijn kantoor binnenlopen en eisen dat hij ze vertelt waar Downing is.

Anna 'Schone slaapster' Ogilvy stak vier jaar geleden zonder duidelijk motief haar twee beste vrienden dood. Ze verkeert sinds die fatale nacht in diepe slaap. Dr. Benedict Prince is forensisch psycholoog en de laatste hoop van het OM om de zaak-Anna O. op te lossen.

Blix leidde het onderzoek naar de vermissing van de jonge moeder Elisabeth Eie. Tot zijn eigen dochter om het leven kwam en hij werd gearresteerd voor het wreken van haar dood. Hij is inmiddels vrij en degene die Eie heeft vermoord heeft hém nu gevonden.

Privédetective Julia Stark krijgt bezoek van Per Günter Mott, eigenaar van een succesvol familiebedrijf. De ochtend na een grote vergadering op zijn landgoed heeft hij in zijn telefoon een foto gevonden van een bebloede, vastgebonden man, met een zak over zijn hoofd.

Thrillerliefhebber Nicky Hunter correspondeert al jaren met de befaamde schrijver Sebastian Trapp, wiens eerste vrouw en zoon twintig jaar eerder spoorloos zijn verdwenen. Hij vraagt Nicky zijn biografie te schrijven, maar waarom wil hij nu opeens wel praten over zijn verleden?

King schrijft over het lot, sterfelijkheid en geluk. In zijn korte verhalen buigt hij de realiteit naar zijn hand en creëert hij een werkelijkheid waar alles kan gebeuren. Elk van deze verhalen kent spanning, vreugde en mysterie – elk verhaal voelt iconisch.

De Zweedse minister van Justitie wordt bedreigd en tegelijkertijd wordt er een stapel menselijke botten gevonden in de metro van Stockholm. Wat gebeurt er in de tunnels diep onder Stockholm? En wie zit er achter de minister aan?

Puck gaat undercover bij een realityprogramma om onderzoek te doen naar de geruchten over manipulatie van kandidaten. Dit seizoen moet het programma spraakmakender worden dan ooit – maar ten koste van wat?

Privédetectives Barbara en haar dochter Kim krijgen een opdracht van een bekende Nederlander, die wordt beschuldigd van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Wie loopt straks het meeste gevaar, hun cliënt, Barbara of ... Kim?