Veranderend moreel kompas

Rituelen is een roman over leven, liefde en de dood en in de 20e eeuw verdwijnende riten die in verschillende culturen en geloven daarbij horen. Of dat nu gaat om het katholieke geloof, of die van oosterse filosofieën. De zakelijkheid als nieuwe godsdienst wordt niet ontzien, zo blijkt al uit de briljante openingszin: “Op de dag dat Inni Wintrop zelfmoord pleegde stonden de aandelen Phillips 149,60”. Nooteboom dwingt de lezer tot een zelf nadenken en keuzen maken in het morele kompas waarop wij in onze tijd varen: dogmatiek versus pragmatisme en welke rituelen we bij leven, liefde en dood hanteren.

Aanvankelijk laat het boek zich lastig lezen door de lange zinnen met meerdere lagen en een lang getob door de protagonist met het leven, de liefde en de dood. Dat verdwijnt in de loop van het verhaal naar de achtergrond en dan wordt het spannender. Drie levens zijn ineen geweven door een verhalenverteller die van het drinken van een eerste glas whisky een initiatieritueel weet te maken. En met prachtige zinnen als: “Herinnering is als een hond die gaat liggen waar hij wil” (pg 17) is dit boek een genot om te lezen.

Tot slot is dit een mooie uitgave met een deels verklarende inleiding en als uitleiding wat onleesbare fotokopieën van het originele manuscript en foto’s van covers van verschillende uitgaven.