Schuilplaatsen zonder thuis, de ongrijpbare erfenis van een vader.

Een muur van croutons is een roman die zich niet zozeer laat lezen als een verhaal, maar als een herinnering die je nooit zelf hebt gehad, vreemd vertrouwd, licht vervormd en emotioneel ongrijpbaar. Michiel Richards bouwt met ogenschijnlijk absurdistische scènes een verrassend intiem portret van een zoon die zijn vader vooral kent via diens afwezigheid en vermommingen.

De kracht van het boek ligt in de herhaling van verdwijnen. De vader is overal en nergens tegelijk: een schim in een achterafstraat, een figurant in zijn eigen leven, iemand die zich liever verstopt dan verklaart. Wat eerst bijna komisch aandoet, de nylonkous, de helm, de bizarre schuilplaats achter een “muur van croutons”, krijgt gaandeweg een schrijnende lading. Richards laat zien hoe humor en verdriet vaak dezelfde oorsprong delen: het onvermogen om werkelijk gezien te worden.

Josephs zoektocht is daardoor minder een speurtocht naar een persoon dan naar betekenis. Wie is je vader als hij nooit stilstaat? Kun je iemand begrijpen die zichzelf voortdurend herschrijft? De roman speelt knap met tijd: dagen rekken zich uit tot decennia, jeugdherinneringen krijgen het gewicht van mythen, en volwassen inzichten blijven fragiel en voorlopig. Hierdoor voelt Josephs verlangen naar een begrijpelijke, beminnelijke vader zowel universeel als pijnlijk naïef.

Stilistisch balanceert Richards tussen rauw en teder. Zijn zinnen zijn soms hoekig, bijna stotterend, alsof ze de emotionele onzekerheid van Joseph weerspiegelen. Tegelijk duiken er onverwacht zachte momenten op waarin de vader, ondanks alles, niet als antagonist maar als tragische figuur verschijnt. Dat spanningsveld, het vechthuwelijk tussen feit en fictie, vormt het kloppende hart van de roman.

Wat Een muur van croutons bijzonder maakt, is dat het geen verzoening afdwingt. Het boek suggereert dat begrip niet altijd leidt tot opluchting, en dat liefde soms bestaat uit het blijven stellen van onbeantwoordbare vragen. Richards nodigt de lezer uit om mildheid te overwegen zonder gedrag goed te praten, een moeilijke, maar menselijke positie.

Dit is geen roman die je sluit met een gevoel van afronding. Eerder blijf je achter met een stille, prikkelende gedachte: misschien is het kennen van een ouder geen eindpunt, maar een levenslange interpretatie. En misschien verdient zelfs iemand die zich voortdurend verstopt, een klein beetje gevonden te worden.