Klimaat als leidraad

Titel: 2194: een aardse odyssee
Auteur: Youri Blieck
Genre: science fiction

Deze recensie is geschreven voor de Facebookgoep 'Boeken toer, lezen en recenseren van boeken van onbekende schrijvers'.

De flaptekst:
Het jaar 2194. De gevolgen van een voortschrijdende klimaatverandering, nucleaire rampen en de voortdurende zoektocht naar duurzame energievoorziening hertekenden de geostrategische wereldkaart. Oude machtscentra verruilden hun plaats met perifere gebieden van weleer. De kaarten werden herschud en de rollen herverdeeld. Tegen de achtergrond van deze nieuwe wereld die nog steeds blijft vechten tegen al eeuwen gekende klimaat-, energie- en gezondheidsproblematieken zien we hoe klimaatvluchtelingen uit verschillende geteisterde werelddelen op zoek gaan naar een nieuwe toekomst.
Paul en zijn familie verlaten het gedoemde Europa om hun kans te wagen in het vruchtbaar geworden Noord-Afrika maar raken verstrikt in een net van mensensmokkel en geweld. Ook Chad en Larissa willen vanuit Amerika de sprong wagen. Hun lot wordt door toeval met dat van Pauls familie verstrengeld. Politieke leiders proberen intussen verbeten strijd te leveren tegen enerzijds de extreme klimaatuitdagingen en anderzijds de illegale migratiestromen aan hun kusten.
Dit dystopische (of toekomst-?) verhaal voert ons mee in de belevenissen van klimaatmigranten uit verschillende continenten die hun weg zoeken op een aarde op drift. Is er nog hoop voor de toekomst?

Het verhaal:
Het boek speelt zich af in het jaartal 2194. De wereld is gegrepen door klimaatrampen. Door de stijgende zeespiegel en de veranderende temperatuur is de aarde niet meer te herkennen met die van ons. Dit heeft een hoop gevolgen voor diens inwoners.
In Een aardse odyssee volg je verschillende families die ieder op hun eigen manier geconfronteerd worden met deze veranderende wereld en diens uitdagingen. Vraagstukken zoals ‘zullen ze hun bestemming halen’ en ‘wat kunnen ze nog doen om de aarde te redden’ spelen een grote rol in dit boek.
Het boek is in een alwetend perspectief geschreven, laat het verhaal van verschillende personages zien en wisselt met stukken tegenwoordige en verleden tijd.

Mijn recensie:
Het boek begint met een verhandeling van wat er plaats heeft gevonden. Het komt op mij over dat de auteur veel kennis over de klimaatverandering en de mogelijke toekomstige gevolgen heeft. Er wordt eigenlijk al meteen een waarschuwing afgegeven: als we zo doorgaan, dan vernietigen we de aarde. Een serieuze boodschap waar ik mij in kan vinden.
Waar het voor mij wrong was de grote hoeveelheid informatie. Het las voor mij meer als een toekomstig geschiedenisboek, dan als een leesboek. Daar hoeft niets mis mee te zijn, maar door de flaptekst had ik een spannend fictieboek verwacht. In plaats daarvan is het een goed onderbouwde verhandeling over de gevolgen en de daaraan verbonden consequenties. Dat was dan ook een voor mij terugkerend probleem in het boek. Het hele verhaal staat namelijk vol met dit soort blokken tekst, meerdere pagina’s lang. In sommige gevallen zelfs zonder enters, waardoor het een lap tekst op een pagina werd. Ik sla niet snel pagina’s over, maar die heb ik als onleesbaar bestempeld.

Wat ik erg gaaf vond is de wereld die geschept is. Door alle rampen is de wereld niet meer zoals hij nu is, maar de auteur weet de veranderingen logisch te onderbouwen. Ik kan mij zo goed voorstellen dat al deze rampen daadwerkelijk gaan gebeuren en de reactie daarop hetzelfde zal zijn als dat van de personages in het boek.
Ook vond ik het erg gaaf hoe een probleem wat op dit moment bestaat, wordt omgedraaid en de reactie van de politiek daarop. Het boek is hierdoor niet alleen een duidelijke waarschuwing rondom het klimaat, maar er zit ook een duidelijke boodschap in over hoe wij met elkaar omgaan op deze planeet.

De opmaak van het boek voelt voor mij niet logisch aan. Er staan witregels en enters op plekken waar die niet horen en er wordt heen en weer gesprongen tussen de verleden en de tegenwoordige tijd. Dat vond ik zonde, want dat had met advies van andere auteurs of redactie naar mijn mening voorkomen kunnen worden.

In dit boek zijn er verschillende perspectieven en heel veel personages. Verschillende etniciteiten, geslachten, relaties, alles passeert de revue en dat vind ik erg leuk om te zien. Iedereen reageert ook anders op de situatie. Paniekaanvallen, zelfmoord, ruzies. De emoties lopen hoog op. Door de alwetende vertelstijl kwam het minder sterk op mij over, omdat je verder van het personage af de situatie beleeft. Emoties en gedachten werden wel benoemd, maar hadden van mij nog wat beter gekund.
Wat ik erg sterk gedaan vond was de trauma’s die de personages meemaakten. Ik stoor mij er altijd aan als een personage iemand dood ziet gaan en het volgende hoofdstuk is het alsof diegene er nooit is geweest. Dat is bij dit boek niet het geval. Het is duidelijk dat ieder personages zijn littekens overhoudt en daarop reageert.

Het verhaal speelt zich af in verschillende plekken op de wereld. Van Afrika tot in Amerika, tot aan België. Het is leuk om te zien dat de auteur zijn eigen land erbij betrokken heeft. Wel vroeg ik mij af wat de rol was van één van de perspectieven van de Vlaamse personages. Dat had naar mijn gevoel goed geschrapt kunnen worden.
Het plot volgt een duidelijk plot: de vluchtelingenstroom vanwege de klimaatverandering en alles wat daarbij komt kijken, zoals criminaliteit en mensenhandel. Er zaten spannende en goed neergezette stukken tussen, maar over het algemeen vond ik het boek vrij droog lezen door alle infodumps en ook heb ik het idee dat de verhaallijn meer structuur had gehad met minder personagelijnen. Ik kreeg het gevoel dat de auteur teveel wilde.
Het einde was er een die op zich afgerond was, maar ook weer niet. Er is een bepaald probleem opgelost, maar een ander groot probleem niet. Er zijn nog steeds een hoop vraagtekens. Al met al voelde het daardoor voor mij niet aan als een afgerond geheel. Wellicht dat de auteur nog een vervolg hierop in gedachten heeft, dat weet ik niet.

Alles bij elkaar genomen denk ik dat het boek een interessante basis heeft, maar beter uit de verf was gekomen na een paar redactierondes. De auteur is zeer taalvaardig en beschikt over een ongelofelijke kennis over dit onderwerp. Het is mooi om te zien hoe die passie te zien tijdens het lezen. De toekomstige wereld die hij heeft gecreëerd zit solide in elkaar en voelt daardoor erg geloofwaardig. Tijdens het lezen kon ik mij voorstellen hoe alle rampen zich hebben afgespeeld.
Het boek is een aanrader voor mensen die opzoek zijn naar klimaat science fiction met een politieke aanwezigheid. Het is een boek waarbij je aan het denken gezet wordt over de mogelijke gevolgen van hoe we met onze planeet en elkaar omgaan.