Lichte kost, met een zware ondertoon

Evdokija Anatoljewna, beter bekend als Baba Dunja, is een dame op leeftijd; ze is al een tijdje geen 82 meer, zoals ze het zelf zegt. Baba Dunja is na jaren afwezigheid teruggekeerd naar het dorp waar ze is geboren en opgegroeid, het dorp waar ze is getrouwd en een gezin heeft gesticht, het dorp ook dat ze halverwege de jaren ‘80 abrupt heeft moeten verlaten vanwege de ramp met de nucleaire reactor in Tsjernobyl. Want het dorpje Chernowo ligt diep in de verboden zone rondom de reactor.

Het leven als evacué, in een klein kamertje in een grijze Sovjetstijl-flat maakt haar niet gelukkig, haar kinderen zijn naar het buitenland vertrokken, haar man is overleden, en Baba Dunja rest niet veel meer dan sterven. Waarom dan niet in haar oude huisje? Maar de dood laat nog even op zich wachten, er komen meer ouderen terug naar het dorp, en er ontstaat een bijna levendige dorpscultuur. Tot er op een dag een man met een jong meisje arriveert. Kinderen naar de nucleaire zone brengen, dat gaat de oudjes te ver, en al snel loopt de situatie behoorlijk uit de hand.

Alina Bronsky (1978) is een Russisch-Duitse schrijfster, geboren in Rusland, opgegroeid in Duitsland, waar ze nog steeds woont. Zij schrijft in het Duits. Haar bekendste boek is ‘Die schärfsten Gerichte der tatarischen Küche’ dat ook in het Nederlands is vertaald. Dat laatste geldt overigens niet voor Baba Dunja, dat zal je in het Duits, Engels, Frans of Spaans moeten lezen.

Baba Dunja is in verschillende opzichten een licht boek. Met zijn 135 pagina’s is het letterlijk licht, en zeer geschikt als boekje voor in de trein. Maar ook de toon is licht en humoristisch. Althans, op de oppervlakte, want er zit een behoorlijk sombere en melancholieke ondertoon in het boek, bijna achteloos en tussen de regels door. Juist door het contrast met die lichte boventoon komt het verdrietige extra hard aan, dat is heel knap gedaan. En is ook de reden dat ik dit boek met 4 sterren waardeer. Ook al zit er ergens in mijn hoofd een stemmetje dat zich afvraagt of dit boek de bewoners van het gebied rondom Tsjernobyl wel helemaal recht doet.