Door de ogen van een buitenstaander

Wie zich wel eens afvraagt wat beveiligingsmedewerkers zoal zien gebeuren op een werkdag zou Standing Heavy van GauZ’ eens moeten lezen. GauZ’ (pseudoniem van Armand Patrick Gbaka-Brédé) is een journalist en schrijver uit Ivoorkust. Hij bracht ooit enige tijd in Parijs door, waar hij als beveiliger werkte in een kledingzaak en in een parfumerie. De aantekeningen die hij maakte van zijn observaties daar vormen de basis van Standing Heavy. Het boek verscheen oorspronkelijk in 2014, in het Frans. De Engelse vertaling uit 2022 stond op de shortlist van de International Man Booker Prize 2023.

De kern van Standing Heavy bestaat uit de aantekeningen die de auteur maakte toen hij als beveiliger werkte, waaromheen twee fictieve verhaallijnen over migranten uit Ivoorkust zijn geweven. Van de observaties en anekdotes van de auteur heb ik het meest genoten. Als een soort antropoloog observeert de Ivoriaanse beveiliger het gedrag van klanten die van over de hele wereld komen. Er zit een zeker komisch gehalte aan die observaties. Soms omdat ze zo herkenbaar zijn en soms ook juist omdat ze zo bevreemdend zijn. De parfumerie waar de schrijver werkte bevindt zich dan ook op de Champs-Élysées in Parijs, waar de clientèle wat diverser is dan wat ik bij mij in de buurt langs zie komen aan winkelend publiek. Van jongeren uit de Parijse voorsteden tot aan Saoedi’s, die zonder met hun ogen te knipperen een paar duizend euro aan parfum uitgeven.

De schrijver wilde zijn boek wat meer gewicht geven dan enkel zijn observaties en zijn gedachten daarbij, vandaar de fictieve verhaallijnen. Die plaatsen de achtergrond van de migranten die in de loop van de jaren uit Ivoorkust naar Frankrijk kwamen wat meer in perspectief, van de idealistische en politiek bevlogen studenten in de jaren ‘60 tot aan de moeilijke tijden die voor illegale migranten aanbraken na september 2001. Tegelijk voelt deze opzet wat gekunsteld aan. De hoofdpersonen komen niet echt tot leven, simpelweg omdat het boek daarvoor wat kort is, maar ook door de ironische verteltoon die afstand schept

Een boek met plussen en minnen dus, dat ik het liefste 3,5 ster zou geven, maar dat kan niet hier op Hebban. Het zijn de humor, de verfrissende blik van een Afrikaanse observant die het winkelende publiek in Europa bestudeert en de nieuwe inzichten die me naar boven hebben doen afronden.