Een duistere dag vol doem

Wie naar Schotland op vakantie gaat weet dat de kans op regen groot is, maar zoveel water als er uit de hemel valt in Summerwater, de 7e roman van de Britse schrijfster Sarah Moss, is zelfs naar Schotse begrippen abnormaal. Apocalyptisch bijna. Summerwater volgt gedurende 1 verregend etmaal een groep vakantiegangers in een wat verouderd vakantiepark in de Trossachs, een natuurgebied ten noorden van Glasgow. Ze zitten verspreid over 7 huisjes, en een tent, en proberen er elk op eigen wijze het beste van te maken. Dat de bewoners van het 7e huisje continu de muziek keihard aan hebben staan helpt niet om de stemming te verbeteren. En wie is toch die geheimzinnige man in die tent?

Het boek is opgebouwd uit 12 korte hoofdstukken en 12 nog kortere interludes. In elk hoofdstuk volg je één persoon gedurende een klein stukje van het etmaal. Moss zoemt diep in op elke persoon, als met een microscoop. Zo leer je als lezer als het ware de ongeredigeerde versie van die personen kennen, hun diepste gedachten en gevoelens, zaken die ze nooit met de buitenwereld zouden delen. Dat is bij vlagen confronterend, herkenbaar en daardoor soms ook heel grappig, hoewel overwegend toch wat deprimerend. In de eerste 6 hoofdstukken volg je telkens een persoon uit een ander huisje; in de 2e set van 6 hoofdstukken komen personen aan de orde die je eerder al zijdelings langs hebt zien komen. Zo vorm je je een steeds beter beeld van de verschillende huishoudens. Tenminste: op één na, want de bewoners van het 7e huisje komen nooit direct aan het woord. We komen wel wat over hen te weten. Dat het gaat om een moeder en een dochtertje uit Oekraïne, dat de muziek er altijd hard aan staat en dat er veel luidruchtig bezoek langs komt. En die man in die tent? Ook over hem komen we alleen zijdelings iets te weten.

Het boek is donker van sfeer. De eindeloze regen draagt daar natuurlijk aan bij, maar ook de duistere kant die bijna alle personages blijken te bezitten, de interludes, die gaan over de natuur, de dieren die zullen sterven als het te lang blijft regenen en zelfs de titel, die blijkt te refereren aan een oud gedicht, Semmerwater, over de wraak op een dorp waarin niemand een vreemdeling gastvrij wilde ontvangen. Er zijn continue verwijzingen naar dood, brand, water, verdrinken, zinken. Dat het allemaal niet goed afloopt is dan ook bepaald geen verrassing!

Summerwater is geen plotgedreven boek; je zou zelfs kunnen zeggen dat er niks noemenswaardigs gebeurt. De actie die zich uiteindelijk, in het laatste hoofdstuk, ontvouwt, maak je dan ook nog eens mee door de ogen van een klein jongetje, dat van achter een raam dingen ziet die hij niet helemaal begrijpt. Als lezer blijf je hierdoor met veel vraagtekens zitten en dat is dan meteen ook het vreselijk onbevredigende aan dit boek. Daar staat tegenover dat de sfeer prachtig is neergezet, dat de karakters heel goed uitgewerkt zijn, ondanks het beperkte aantal pagina’s dat ze elk hebben gekregen, en dat het boek meeslepend is geschreven.