Familielijnen

De Amerikaanse staat North Dakota was een nogal blanco plek in mijn kennis van de wereld. Ik moest zelfs opzoeken waar het precies ligt. Schrijfster Louise Erdrich heeft die blanco plek nu voor mij ingekleurd met prachtige beelden van onherbergzame, besneeuwde prairies en droge zomerlandschappen waarover roze en groene wolken zich dreigend opstuwen. Het oproepen van zulke beelden is duidelijk haar talent.

Louise Erdrich schrijft al sinds de jaren ‘80 en heeft inmiddels een omvangrijk oeuvre opgebouwd dat bestaat uit 12 romans, een aantal kinderboeken en ook non-fictie. Een terugkerend thema in haar werk is de relatie tussen de Native Americans en andere bevolkingsgroepen. Zelf is zij van gemengde afkomst: haar vader heeft wortels in Duitsland, haar moeder is Chippewa, wat een bevolkingsgroep is die is ontstaan uit een vroege vermenging van Franse kolonisten en een oorspronkelijk Amerikaans volk, de Ojibwe. Wie op zoek gaat naar hedendaagse Native American schrijvers zal al snel bij Erdrich uitkomen.

Ook in ‘The plague of doves’ is de interactie tussen Native Americans en Europese migranten een centraal thema. Het verhaal speelt zich af in en om het plaatsje Pluto, aan de grens van een indianenreservaat in Noord Dakota, tussen grofweg 1880 en 1980. Een centrale gebeurtenis: de moord op een blanke familie in 1911, en de daaropvolgende moord op drie Native Americans, die in een soort volksgericht schuldig werden bevonden aan de eerste moord, maar daar niks mee te maken bleken te hebben. Over deze gebeurtenissen zwijgt men, maar ondertussen wonen de afstammelingen en familieleden van alle betrokkenen nog wel steeds in hetzelfde gebied en is niemand vergeten wat er is gebeurd. En om het nog wat ingewikkelder te maken: omdat de families in de loop van de tijd met elkaar vermengd zijn geraakt bevindt bijna iedereen zich in de vreemde situatie zowel af te stammen van slachtoffers als van daders.

Als lezer vorm je je een beeld van de geschiedenis van Pluto aan de hand vier vertellers. Hun verhalen lopen door elkaar, bevatten verhalen die ze van anderen hebben gehoord en springen elk ook nog eens heen en weer in de tijd, waardoor het bepaald geen rechttoe rechtaan geschiedenis is. Je moet als lezer echt aan het werk en overzicht zien te scheppen in de enorme hoeveelheid namen, dwarsverbanden en familierelaties. (Tip: online zijn deze stambomen terug te vinden https://www.readerguidetolouiseerdrich.com/index.php/the-plague-of-doves/ ) Waarbij ook nog eens een deel van die verhalen en personages eigenlijk niet zo relevant is voor het grotere verhaal. Geen simpel boek dus.

Mooi vond ik de taal, en de beelden die Erdrich oproept, bijvoorbeeld van de landschappen en het klimaat. Dat gebeurt vooral sterk in de eerste helft van het boek. De hoofdpersonen zijn goed uitgewerkt, ook al lijken de vier vertellers op een bepaalde manier wel erg op elkaar, vooral in de manier waarop ze met een zekere afstandelijkheid de wereld om zich heen observeren. Doordat ze verschillende leeftijden hebben en verschillende posities in de samenleving innemen, hebben ze wel echt verschillende verhalen te vertellen. Het is ook fijn dat dramatische scènes afgewisseld worden met meer humoristische passages.

Tegelijk zijn er ook wat onbevredigende aspecten aan dit boek. Het is in feite een mozaiekvertelling, en één van de problemen die ik vaak heb met die vertelvorm is dat hoofdpersonen nogal abrupt uit het verhaal kunnen verdwijnen. Zo ook hier. De vertellers zijn mooie ronde karakters, waar je je als lezer aan hecht, maar die wreed uit het verhaal gesneden worden, waardoor je met vragen achterblijft. En hoewel je aan het eind een vrij goed beeld hebt van wat zich in die eeuw zoal heeft afgespeeld in Pluto, blijven er ook verhaallijnen over, die los staan van het grotere verhaal en daardoor niet lekker afgerond worden. The plague of doves is het eerste deel van een trilogie en het zou dus kunnen dat die losse eindjes in latere delen nog een vervolg krijgen. Met de indruk die ik nu heb van Louise Erdrich en haar schrijfstijl zou ik me best aan nog eens die vervolgdelen willen wagen.