La scuola cattolica

Verwacht geen roman, maar een boek dat buiten ieder genre valt. Het is een beschouwing van de burgerij, een uiteenzetting over het fascisme, een persoonlijk coming-of-age-verhaal en het verslag van een gruwelijke misdaad. Zeer goed geschreven, en een meesterwerk.

Je krijgt een goed beeld van de omgeving waarin de auteur is opgegroeid. Die merkwaardige cultuur op een katholieke jongensschool heeft merkwaardige volwassenen voortgebracht. Sommige zijn ontspoord, zoals de daders, de meeste anderen hebben een vreemd leven geleid.
Van de auteur blijft een beeld hangen van iemand die niet gelukkig is met zichzelf. Om het zelfhaat te noemen gaat misschien wel wat ver, maar iemand die altijd slecht slaapt, immer behoefte heeft aan een vrouwelijke omhelzing, die voortdurend op zoek is naar die éne vrouw, die al een hele leven naar niets anders verlangt dan een vrouw te hebben, kun je moeilijk iemand noemen die gelukkig is met zichzelf en de omstandigheden waarin hij verkeert. Zonder het met zoveel woorden te zeggen lijkt dit ook een gevolg van de merkwaardige cultuur waarin hij is opgegroeid. In die zin is De katholieke school ook een vorm van zelfonderzoek.

Auteur Edoardo Albinati kende de drie jongens en hun families. Hij liep destijds school met hen in de oerkatholieke privéschool San Leone Magno in Rome. Veertig jaar lang worstelde hij met de vraag hoe het zover is kunnen komen. Hoe zijn die jongens uit rijke families, leeftijdsgenoten met wie hij dezelfde klaslokalen, leraars en activiteiten deelde ooit kunnen uitgroeien tot zo’n verachtelijke wreedaards? Pas in 2005 vond hij de kracht om deze tragische episode uit zijn geschiedenis en die van zijn land te beschrijven. Toen één van de drie daders, Angelo Izzo, tijdens een penitentiair verlof opnieuw een moord pleegde, wist Albinati dat hij het verhaal moest vertellen. Hij heeft er uiteindelijk tien jaar over gedaan om het allemaal van zich af te schrijven.

De kracht van het boek is dat Albinati niet zozeer focust op de wrede feiten zelf. Hij analyseert veeleer het milieu waarin de daders, maar ook hijzelf, opgroeiden. Hij stelt vast dat er in het welstellende en katholieke Rome van de jaren ’70 opvallend veel agressie, haat en onverdraagzamheid leefde. Maar ook dat dit alles vaak werd toegedekt met de spreekwoordelijke mantel der liefde.

In 2021 is het boek zeer realistisch verfilmd.