Alleen deel twee en drie maken het een verhaal

Cees Nooteboom (1933 - 2026) schreef in 1980 het met F. Bordewijkprijs en later de Pegasus Prize for Literature bekroonde boek ‘Rituelen’, die door het recente overlijden van deze auteur uit de kast en onder het stof vandaan werd gehaald. Hij schreef dit boek voor de ‘Schrijvers van nu’ serie van ECI.

De gelezen editie uit 1980 heeft een cover die vooral wit is met een in een vierkant gezette illustratie, waarop een trappenhuis te zien is met een zwevende badjas die afdaalt naar een open deur. Het boek bevat 190 pagina’s en is ingedeeld in drie delen, elk ingeleid door een (kort) citaat.

1963, Amsterdam. Inni Wintrop pleegde zelfmoord na een tragisch verlopen periode van zijn leven, wat te maken heeft met Zita en hoe het afliep. 1953, een tante kwam op bezoek bij Inni en nam hem mee naar Arnold Taads, een excentrieke man, en hoopte zo Inni te helpen. Er gebeurde veel, maar niet waar de tante helemaal op had gehoopt. Toch werd er een basis gelegd voor het verdere leven van Inni. 1973, Inni is inmiddels in de veertig en zijn leven kreeg een nieuwe wending toen hij Philip Taads ontmoette.

Cees Nooteboom schreef soms prachtige zinnen, bijzondere beschrijvingen en dialogen die aan het denken zetten, maar ook overbodige vullingen en soms terloops wat zich in de toekomst zou afspelen. Dat laatste maakt dat Nooteboom soms in herhaling treedt door het nogmaals, zij het uitgebreider, te vertellen. Nooteboom lukte het niet om de personages altijd goed uit te werken, waardoor deze vooral plat en emotieloos bleven, maar wel genoeg details te beschrijven van de locaties waar een scène zich afspeelt om een beeld te kunnen vormen. Bij momenten die juist aanleiding gaven voor een mooie vertelling, werd dat na gelaten en maakte Nooteboom deze platvloers of gaat vlug door met het volgende.

Het eerste deel is vooral sex, veelvuldig, en veelal gevoelloos en vlug. Hierdoor kreeg ik het gevoel dat het vooral dat zou worden de rest van het verhaal, maar gelukkig werd het tweede deel meer verhalend. Al moest nog wel een roodharige dame worden bevredigd af en toe. De dialogen werden beter, maar in het derde deel zakte dat ook weer weg. Het verhaal in de eerste twee delen ging voor mijn gevoel veelvuldig nergens heen, om het dan plotseling af te sluiten en door te gaan. Het verhaal speelt zich eigenlijk alleen af in deel twee en drie, het eerste deel overslaan zal geen gemis opleveren. Het werd meer een worsteling om het uit te lezen.