Boeiende inkijk over hoe hele normale mensen konden vallen voor de Nazi-ideologie

In dit boek neemt de schrijver je mee in de geschiedenis van zijn voorouders, de adellijke Pruisische familie Von Benda.

Dat is in het begin taai, als we ons door wel erg veel namen en verwikkelingen heen moeten worstelen. De vele familie-kiekjes hadden eerlijk gezegd ook niet gehoeven en geven soms de indruk dat je in een privé-boekje van Bas voor zijn familie zit te bladeren.

Maar allengs wordt het interessanter, als Von Benda begin te schrijven hoe in de decennia na WOI ook onder zijn familie het nationalisme en zelfs het nationaalsocialisme wortel schieten! Het interessante in dit boek is daarmee met name gelegen in dat we meer lezen hoe schijnbaar hele gewone en hele weldenkende mensen meewerkten aan Nazi-Duitsland, bijvoorbeeld als secretaresse of soldaat in de Wehrmacht, of als als militair of bureaucraat: allemaal schakeltjes van een verdorven regime. Veel aandacht gaat daarbij uit naar Luise von Benda, die de vriendin (en later vrouw) was van generaal Alfred Jodl, en die uitgebreid geschreven heeft over haar leven.

Bas Von Benda legt mooi uit dat in de begintijd juist de nadruk op het gemeenschappelijke (de ‘Volksgemeinschaft’) zoveel mensen aantrok. En hij brengt heel goed in beeld hoe iedereen voor de eigen rol in de oorlog probeert te vergoelijken ; door de eigen invloed te bagatelliseren, door te zeggen dat ze niet wisten van de vreselijke misstanden en dat geallieerden toch ook geen lieverdjes waren. Of door erop te hameren dat ze toch maar gewoon hun plicht deden als Duitser. Dat was ook allemaal deel van de redenatie van Alfred Jodl en zijn vrouw Luise, die zich vurig verdedigden bij het Neurenberg-proces (dat mocht overigens niet baten; Jodl kreeg de doodstraf).

Zeer boeiende kost al met al, al had wat mij betreft het boek wel veel korter gemogen. Lang niet alle volledig overgenomen brieffragmenten en dergelijke zijn namelijk even interessant.