Grotendeels saai..

We komen terecht in een galactische oorlog, vooral gevoerd door aan de ene kant de Culture, een beschaving die van hegemonie door opslorping haar handelsmerk heeft gemaakt: culturen worden verleid door superieure technologie. Het samenlevingsmodel is, althans officieel, zo multipluralistisch als maar mogelijk is – al kan de Culture zo langzamerhand alleen nog overleven doordat ze alle belangrijke beslissingen heeft overgelaten aan een reeks totaal superieure AI’s. Aan de andere kant, het tegengestelde: de Idirans, gedreven door een oeroude religie, totaal overtuigd van hun superioriteit, enkel geïnteresseerd in onderwerpen. Een ander humanoide ras, de Changers die na enige studie de lichaamstrekken van andere individuen kunnen overnemen, hebben de kant van de Idirans gekozen. Hoofdpersonage Horza is één van hen.

Wanneer een “Mind”, één van de Culture AI’s, door een schipbreuk terechtkomt op een dodenplaneet (een planeet waar de bevolking zichzelf heeft uitgeroeid en die tot heiligdom is uitgeroepen door weer een ander ras), moet Horza die Mind voor de Idirans gaan wegplukken – er is namelijk een basis van Changers op die planeet waar Horza ooit dienst heeft gedaan. Dat weten we allemaal al na een paar tientallen bladzijden, en de volgende 200 bladzijden gebeurt er absoluut niks dat die basispremisse beïnvloedt. Horza komt terecht in een bende piraten die de ene mislukte operatie na de andere uitvoeren, telkens een stukje straf beschreven actie waar ze miraculeus uit ontsnappen, om even later in de volgende terecht te komen. Met wat van de vrolijke bende overblijft komt Horza op de dodenplaneet terecht, en dan krijgen we nog eens twee-hon-derd eindeloos gerekte bladzijden zoektocht naar die Mind. Drie keer springt het verhaal naar een ander personage, een lid van de Culture die op één of andere manier even straf of soms straffer is als de AI’s, en die daarom blijkbaar op een totaal andere planeet strategieën moet uitdenken – maar die heeft nooit welke impact op het verhaal dan ook en de enige “strategie” die ze uitdenkt is lachwekkend banaal.

De personages worden nooit meer dan bordkarton. Elke aanzet tot een schaduw van een twist in het verhaal wordt onmiddellijk afgekapt. En het verhaal zit vol gaten. Bijvoorbeeld: een troep tot op het bot getrainde commando’s van de Idirans, ook uitgezonden om die Mind te pakken te krijgen, slaagt er niet in op de dodenplaneet de elektriciteit aan de gang te krijgen (terwijl Horza dat in een handomdraai doet), maar wél om een gesofisticeerde nucleair aangedreven trein in gang te krijgen. Kortom: een paar uitstekend geschreven actiescènes (een ontsnapping uit een kilometerslang schip dat zich in een kolossale ijsberg boort en waar ook nog eens een nucleaire mini-explosie plaatsvindt, een ontsnapping per shuttle uit een tientallen kilometers lang en breed ruimteschip, de finale scène…), maar voor de rest een saai boek met een onwaarschijnlijk onbenullige plot.

En dat zou dus de basis van een legendarische SF-reeks moeten zijn…