Een klassieker - en met reden

Of het één van de beste SF-verhalen aller tijden is, moet ieder maar voor zich uitmaken. Maar sterk is het zeker, zeker als je er rekening mee houdt dat het al van 1956 dateert. We zitten in de 25e eeuw, en het mensdom heeft zowat alles dat bewoonbaar is in het zonnestelsel gekoloniseerd. Bovendien is een eeuw eerder het “jaunting” uitgevonden, teleportatie naar elke plek die de reiziger zelf goed kent (want het werkt alleen als je je de aankomstplaats perfect kan voorstellen), zij het om één of andere reden beperkt tot een maximumafstand van zo’n 1000 mijl. Dat heeft de wereldconomie zo fundamenteel door mekaar geschud dat er oorlog van gekomen is tussen de binnenplaneten en de buitenkolonies. We leren dat uit een proloog die nogal uitleggerig is maar verderop een hoop uitleg vermomd als verhaal onnodig maakt.

Wanneer het echte verhaal begint, probeert ene Gully Foyle al wekenlang te overleven in het wrak van een ruimteschip. Uiteindelijk komt eindelijk een schip dichtbij genoeg om zijn noodsignalen op te vangen, Dichtbij genoeg opdat Gully de naam van het schip kan lezen – maar dan neemt het schip zijn biezen en laat hem achter. De razernij over dat verraad volstaat om van het lamme non-talent Gully Foyle een hyperscherp wezen te maken dat nog maar één doel heeft: wraak.

Dit alles speelt zich af in een wereld waarin biljonairs en hun megacorporaties de wet stellen. Boeiende personages, boeiende situaties. Vooral de sekte van de nieuwe Skoptsy maakt indruk: de historische Skoptsy waren een christelijke sekte in het Russische rijk, bekend door het beoefenen van castratie van mannen en de borstamputatie van vrouwen om seksuele lust in te perken. De nieuwe Skoptsy gaan nog verder en laten al hun zintuigen onklaar maken zodat ze geen enkele uiterlijke prikkel mee ontvangen. Enkel een telepaat kan nog lezen wat er in hun hoofden omgaat en dat blijkt, niet geheel onverwacht, behoorlijk ziek.

Uiteindelijk blijkt dat Gully Foyle nog wat meer kan dan alleen maar naar wraak streven – hij zou wel eens cruciaal kunnen zijn voor de toekomst van de mensheid. Helaas wordt ie daardoor helemaal op het einde een moralistische preker, maar soit: een schrijver uit 1956 kan je dat moeilijk kwalijk nemen.