Wagners indrukwekkende schaduw

Een imposante studie van zowat elke invloed die Wagner gehad heeft of zou kunnen gehad hebben in de Westerse wereld. Ruwweg chronologisch opgebouwd, al springt Ross af en toe terug of voorwaarts in de tijd om een thema wat uit te diepen. Het sterke punt is het zwakke: de enorme hoeveelheid auteurs en kunstenaars die hij behandelt. Enerzijds is dat natuurlijk indrukwekkend grondig werk, en geloof je ook wel dat Wagner bij momenten alomtegenwoordig was. Anderzijds heb je het na het 37e boek waarin een Wagner Scène (een scène waarin personages naar Wagner luisteren of gaan kijken) wel gehad en, belangrijker: als iederéén naar Wagner verwijst, wordt het uiteindelijk betekenisloos. Door de enorme vloed aan referenties verlies je ook de grote lijnen uit het oog. Desondanks indrukwekkend, en zeker de moeite om voor specifieke kunstenaars of culturele fenomenen de link met Wagner op te zoeken.