Vrouwenmacht in macholand

Rauwe, wervelend geschreven en boeiende historische roman.

Deze roman doet me sterk denken aan Erica Jong, Fear of Flying (1973) en in het bijzonder Fanny (1980). In de ik-vorm, sterk gericht op de handeling en ondertussen een venijnige en ironische analyse van de man-vrouwverhouding. Vanuit de positie van de vrouw als onderliggende, volstrekt machteloos maar niet zielig als slachtoffer. De ik-persoon Marta Skowronska weet dat ze als vrouw bezit is, geen zeggenschap heeft maar tegelijk geeft ze zichzelf een houding als meermachtige. Een heldin.

In die rol beschrijft ze uitvoerig waar de vrouw de man de baas kan zijn in een verdorven machocultuur: in bed. En als moeder. Dat beschrijft ze met vuur en humor. Vooral bij het gedeelte over de dronkentaal van 'de Synode': poepgeestig en dat verwoord in een messcherpe beschrijving hoe absolute macht werkt.

Citaat: “ . . . keerde ik terug, ging zitten, luisterde, glimlachte en knikte naar Pieter, terwijl ik toekeek hoe de muggen in de kaarsvlam vlogen en knetterend verbrandden.”

De flaptekst is een beetje sullig. Zeker gaat het over de tegenstelling oost-west maar meer nog over de achterlijkheid van de Russische cultuur en de pogingen van tsaar Peter de Grote om van zijn land een westers land te maken. En nog meer gaat het over de kansloze positie van de vrouw die vooral een seksobject is in eeuwige gijzeling van de man. Martha tuimelt in de geschiedenis in de rol van keizerin Catharina I van Rusland. Toch niet de vrouw die ze ‘eigenlijk al was’ zoals de flaptekst wat emancipatorisch beweert. Word je wie je al was als je het van slavin tot keizerin maakt? Het is letterlijk een kwestie van overleven. Haar positie staat denk ik ook symbool voor de onderdrukking van Litouwse bevolking door de Russen.

De schrijfster Kristina Sabaliauskaitė is een historica uit Litouwen. Het boek is origineel ook in die taal geschreven. Ik ben eigenlijk wel benieuwd wat de invloed van de Litouwse cultuur in dit boek is. Nog van belang is op te merken dat het weliswaar fictie is maar als je namen, plaatsen en gebeurtenissen naslaat, vind je veel dezelfde informatie. Dat maak het boek echt interessant.