zwart zaad

Dit boek gaat over het leven van Hattie Shepard, een jonge Amerikaanse zwarte vrouw die leefde in het begin van de 20° eeuw. Ze kreeg 11 kinderen en moest hen grootbrengen in armoede.

Het boek is ingedeeld in 10 hoofdstukken, waarbij telkens een van de (klein)-kinderen centraal staan. Elk hoofdstuk speelt zich ook af in een ander jaar. In het eerste hoofdstuk is dit 1925, het laatste hoofdstuk speelt zich af in 1980. Het boek beslaat dus een tijdspanne van 55 jaar, maar er is wel een sprong van 23 jaar tussen de eerste twee hoofdstukken. De hoofdstukken beschrijven het leven van de hoofdpersoon op dat moment. Soms zijn de personen volwassen, soms zijn ze nog kind. Het zijn hierdoor bijna losstaande fragmenten, er is weinig samenhang tussen de verschillende hoofdstukken.

In de hoofdstukken waarbij de hoofdpersonen volwassenen zijn, is er een tekening van hun situatie op dat moment en tevens wordt er stilgestaan bij hun herinneringen, waar de link wordt gelegd tussen hun opvoeding en hun huidige situatie. Als de hoofdpersonen nog kinderen zijn, wordt beschreven waarom Hattie de keuzes maakte, die niet altijd simpel waren.

Hattie blijft de centrale persoon in heel het werk. Ze wordt getekend als een zwarte vrouw die al spoedig ondervind dat haar man zijn eigen gangen gaat, waardoor ze eigenlijk alleen voor de zorg van het gezin staat. Als haar eerste kinderen sterven, een tweeling, tekent dit Hattie voor de rest van haar leven. Ze krijgt later nog 9 kinderen, maar door de armoede en haar uithuizige man staat ze overal alleen voor en heeft ze een zwaar leven. Ze zorgt voor haar kinderen, maar ze slaagt er nauwelijks in hen het hoogst noodzakelijke te geven. Ze is een harde vrouw die de kinderen straft, ze wil overleven, lacht niet meer en kan geen tederheid tonen. Hoe het was met de kinderen thuis, hoe het leven voor Hattie als jonge vrouw was, wordt echter maar af en toe belicht. Op een gegeven moment wordt gesuggereerd dat al haar kinderen hun secundair hebben doorlopen, in die tijd geen sinecure, maar dit wordt slechts even vermeld. Hattie moet een vrouw geweest zijn die er stond, een fiere vrouw die soms verkeerde beslissingen heeft genomen en er de gevolgen van draagt.

De nadruk ligt op de mensen, niet op het sociaal kader. Er is er geen verhaal dat zich afspeelt in de oorlogsjaren bijvoorbeeld. In het verhaal van Franklin wordt de oorlog van Vietnam naar voor gebracht, omdat hij daar als soldaat is, maar het feit dat hij zijn vrouw heeft verloren door drank en gokschulden blijft centraal. Als Pearl, de zus van Hattie, haar jongste dochter komt ophalen is er een incident waarbij de verschillen inzake rassendiscriminatie tussen Zuid en Noord naar voor wordt gebracht, maar ook dit item wordt niet uitgewerkt. Ook de strijd van Martin Luther King en de figuur van Robert Kennedy worden vernoemd, maar niet belicht.

Het blijft bij een tekening van de gezinsleden van Hattie, die opgroeien in moeilijke omstandigheden. Maar alsof dit niet genoeg is duiken nog tal van andere problemen op bij deze mensen : sommigen worden alcoholist, er is iemand die zware brandwonden heeft gekregen in een ongeval dat hij als kind heeft meegemaakt, iemand krijgt TBC, iemand wordt gek en moet geïnterneerd worden. Een van de kinderen is van een andere man, haar zus neemt haar jongste dochter mee naar huis omdat Hattie er niet voor kan zorgen, er is iemand die geconfronteerd wordt met kindermisbruik en een van de dochters huwt een zwarte arts , maar verliest zichzelf in dit milieu. Een hoop zware problemen, die niet worden uitgewerkt, maar die er wel zijn. Er is bij niemand sprake van een warme en liefdevolle relatie of thuissituatie, alle mannen blijken nietsnutten te zijn of foute figuren. Er is enkel negativiteit, te veel naar mijn aanvoelen.

Voor mij bleef het een tekening van een armoeding gezin in die tijd, maar het raakte me niet. Ik heb al veel interessantere werken gelezen die over gelijkaardige problematieken gaan en die me wel raakten. Vandaar mijn lage score voor dit boek.