Wat heeft zich allemaal afgespeeld achter de muur.

Een indrukwekkend verhaal over de geschiedenis tijdens maar vooral het leven na de val van de muur en de DDR.
De titel, De puzzelvrouwen van Berlijn geven een beeld van duizenden vrouwen die proberen de door de Stasi verscheurde stukken te herstellen. Monnikenwerk, waardoor vaak heftige emoties bovenkomen bij het lezen van de heftige martelingen van vaak onschuldige mensen, bespioneerd soms door familieleden of vrienden. De rode draad van het boek gaat over een notitie schrift van de moeder van Lotte en Rune, ze weten niet of ze nog leeft. De vader verscheurde het schrift voor ze het konden lezen. Gelukkig heeft Lotte de snippers kunnen redden en wil de pagina’s heel maken.
Dan hoort ze op de radio dat er vrouwen gezocht worden die de vernietigde Stasi- rapporten weer als puzzels kunnen herstellen vlak bij Neurenberg. Daar gaat ze naar toe per trein, en loopt met een groep studenten naar binnen voor een excursie.
Lotte heeft downsyndroom, is heel slim, lief en vertederend, weet meteen dat ze hier moet zijn, het is zo knap beschreven hoe ze de harten wint van de vrouwen die haar leren hoe ze de snippers als een puzzel bij elkaar legt en de pagina plakt en kopieert. Ze lezen haar de geschreven woorden voor.
Rune, haar broer leeft in een crisis en gaat kapot van schuldgevoelens 10 jaar na de val, komt thuis en wordt door zijn vader mishandeld omdat hij Lotte is kwijtgeraakt.
Dan herinnert hij zich de snippers en het bericht op de radio van de puzzelvrouwen in Neurenberg en gaat op zoek en vindt Lotte.
Rune denkt dat zijn moeder dood is, Lotte wil vooral herinneringen aan haar moeder terugkrijgen.

Dit boek heeft me geëmotioneerd, de liefde van de moeder voor haar kinderen die ze heeft doorgegeven aan Rune en Lotte, afschuw over de mishandelingen die mensen anderen aandoen en intens medelijden voor hen die slachtoffer zijn.
Ik heb veel gelezen en gesproken met mensen in de voormalige DDR over Duitsland voor en na de Wende, me ook gerealiseerd dat de berichtgeving soms beperkt is.
Het werk van de puzzelvrouwen is nieuw voor me.
Na het lezen van dit boek heb ik meer gelezen over het immense werk dat verzet is en nog steeds 23 jaar na de val van de muur om zoveel mogelijk materiaal te herstellen. Een derde is voltooid, of de overige zakken met snippers nog hersteld worden blijft een grote vraag.
Een indrukwekkend, maar ook vertederend boek van heel erg veel gekwetste mensen. Als 6 sterren mogelijk zou zijn, dan zou ik die waardering geven.