Geestelijke pijn na de oorlog

Hoe overleef je een oorlog? Wat doe je als de indrukken uit die tijd te groot zijn om mee te leven? Als je geestelijk zo uit het lood bent dat je niet meer kunt aarden in het gewone leven? Dat is wat Juul Williams beschrijft in het tweede deel van haar MacEwens serie over een Brits-Schotse familie tijdens en na de twee grote oorlogen van de vorige eeuw.
Was het in het eerste deel Alistair MacEwen die geestelijk verwond terugkwam uit de Eerste Wereldoorlog, in dit deel is het zijn zoon Duncan die instort door de gebeurtenissen van de Tweede. Zodanig, dat hij naar Bretagne vlucht en in een huisje aan zee ruimte vindt om zijn pijn uit te schreeuwen. Pas dan kan hij aan
herstel werken. Ondertussen ontmoet hij Suzanne, een vluchteling uit Parijs, met eveneens een zware rugzak, waarbij ook de Holocaust nog een rol speelt.
Williams laat zien hoe gedeelde smart halve smart kan zijn. Haar hoofdpersonen begrijpen elkaars leed, waardoor het dragelijker wordt. Dat geldt voor Duncan en Suzanne, en later ook voor Suzanne en Duncan’s vader Alistair.
Het boek is zeer leesbaar en helder geschreven, waarbij de geestelijke pijn waarmee de hoofdpersonen kampen goed wordt uitgelegd. Voor mij werd dit uiteindelijk iets te veel; ik had graag iets meer actie gehad.
Maar dat vergeef ik Williams graag, omdat ze een onderwerp aansnijdt dat me na aan het hart ligt, als gevolg van de oorlogen en hun slachtoffers die ik zelf in het Midden-Oosten zag.
Een belangwekkend onderwerp, omdat samenlevingen met veel trauma anders functioneren dan als ze niet zo geschonden zouden zijn. De korte lontjes, het niet kunnen nadenken over de lange termijn, de gevolgen van handelingen niet kunnen overzien, geen ruimte hebben voor anderen om je heen – het zijn persoonlijke problemen die echter ook een getraumatiseerde samenleving tekenen.
Ondanks deze toch niet makkelijke thematiek heeft Juul Williams met ‘Uit het puin, de levenden’ een boek geschreven dat de lezer vasthoudt en tot het einde boeit. En waarbij ook deze keer de zakdoek binnen handbereik dient te zijn. Een aanrader!