Creatief, origineel maar een tikkeltje belerend

"Ontdek stap voor stap het verhaal van je eigen leven." Edith de Wit schrijft met In de voetsporen van de heldin een handboek voor het creëren van je eigen heldinnenverhaal. Zij stelt vast dat eenieder een heldin is en dat eenieder een cyclisch levensverhaal heeft, met twaalf episodes. Stap voor stap gaat ze de episodes langs en laat ze de heldin in je wakker worden. Kan dit handboek je sterker maken?

Stap voor stap neemt De Wit je mee door de twaalf episodes van het cyclische sprookjesverhaal, startend met een proloog. Daarbij maakt ze elke keer een bijzondere drieslag: sprookje, verhaal, echte leven. Aan de hand van bekende en minder bekende sprookjes legt ze uit wat episodes als Weerstand, In de put of Over de drempel betekenen. Vervolgens maakt ze de vertaalslag naar huidige verhalen als De Hungergames of de Devil wears prada. Op die manier maakt ze het, wellicht vage, concept concreet. Diverse heldinnen passeren de revue, waarbij De Wit uitlegt in welke episode zij zich bevinden. Ten slotte keert De Wit naar het echte leven en past de de episode toe op mensen van vlees en bloed. Waargebeurde verhalen, interviews en ervaringen van De Wit zelf laten zien dat de episodes ook op ons eigen leven toe te passen zijn. Daarin zijn we allemaal 'heldinnen'. Vervolgens krijgt de lezer, per episode, een aantal inzichtvragen en opdrachten, om zo zijn eigen heldinnenverhaal samen te kunnen stellen. Doel? Sterker worden.

Het woord 'zelfhulpboek' krijgt voor mij direct een negatieve connotatie, terwijl dat wellicht niet terecht is. De Wit laat met In de voetsporen van de heldin zien dat ze gedegen onderzoek heeft gedaan naar haar ideeën en dat maakt indruk. De tal van sprookjes, mythes, verhalen, films en fragmenten die ze gebruikt, zijn niet alleen herkenbaar, maar maken haar gedachtegangen heel concreet. De Wit geeft op die manier de lezer goede handvatten om zelf aan de slag te gaan. Ook de waargebeurde verhalen van vrouwen van heel diverse leeftijden doen het boek goed; de heldinnen blijken niet alleen sprookjesfiguren, maar komen ook voor in het echte leven.

Toch is In de voetsporen van de heldin voor mij niet helemaal wat ik gehoopt had dat het zou zijn. Afwisselend en uniek is het zeker. Ook krijg ik wel het gevoel dat ik concreet aan de slag kan met opdrachten en inzichtvragen. Middels het werkboek krijg ik daadwerkelijk inzicht in mijn eigen verhaal. Echter, het boek komt af en toen wat belerend of therapeutisch over. De manier waarop De Wit de waargebeurde verhalen expliciet uitlegt, slaat het verhaal dood. Niet zelden beschrijft ze niet alleen het verhaal van een vrouw, maar legt ze zeer expliciet uit waarom dit een heldin is of in welke episode ze zit. Daarbij verliezen de verhalen kracht: de lezer hoeft het zelf niet meer te bedenken. Ook zorgen opmerkingen als "Ze is een echte heldin!" bij mij voor het 'praatgroepgevoel', iets waar ik me niet senang bij voel.

In de slotepisode beschrijft De Wit de 'overwinning' die de heldin gemaakt heeft. Ze is daarbij wel erg euforisch: "Als je bent aangekomen in deze episode van je eigen levensverhaal voel je grote blijdschap, dankbaarheid, ontroering en opluchting: wow, het is gelukt!" Waar ik niet twijfel aan het feit dat mensen sterker worden na de verkenning en het doorstaan van de episodes, twijfel ik wel aan de euforie. Heeft eenieder zich echt overwonnen? Wat als 'ziekte' het probleem is? De Wit komt op mij hier iets té positief over: het verhaal van de heldin lijkt dé oplossing.

In de voetsporen van de heldin is origineel, praktisch, bijzonder afwisselend, maar af en toe iets te belerend. De Wit maakt mooie vertaalslagen tussen enerzijds sprookjes en verhalen en anderzijds het echte leven. Middels een praktisch werkboek zet ze de lezer aan de slag met zijn eigen leven. Toch ontstaat bij mij de vraag of dit dé manier is om iemand sterker te maken. Wellicht een 'ja' voor de een, een 'nee' voor de ander.