“Kollaa kestää”. Kollaa zal standhouden.

Een klein, vreedzaam land van 3,5 miljoen inwoners. Zij werkten op hun akkers, jaagden in het bos en trotseerden het ruige klimaat. 22 jaar onafhankelijkheid. En toch brak de hel los. 30 november 1939: Rusland bombardeert Helsinki en andere grote steden in Finland. Tegenover de 400.000 Finse soldaten, velen van hen reservisten, staan zes keer zoveel Russische beroepsmilitairen aan de grens. En toch zullen het Kollaa-front en Finland standhouden. Mede dankzij een man: Simo Häyhä, alias Belaja Smert in het Russisch (de Witte Dood). Een scherpschutter die op zijn oude jachtgeweer vertrouwde en dag na dag bleef leren hoe hij zijn land en volk het beste kon dienen, ook al wogen zijn slachtoffers steeds zwaarder op zijn geweten.
​
"Kunnen schieten of moeten schieten. Kunnen doden of moeten doden.”

In een nauwkeurig beschrijvende stijl vertelt Olivier Norek, een hedendaagse Franse auteur, het verhaal van de Winteroorlog. De betrouwbare informatie maakt het boek interessant; de lezer leert ontzettend veel over een minder bekende pagina van de Europese geschiedenis. Desondanks komen er vanwege de recente actualiteit veel elementen bekend voor. De arrogantie waarmee Rusland ter oorlog gaat, stuitte toen al op de koppigheid en moed van een volk dat besloten had onafhankelijk te zijn en te blijven. Toch zijn er sprankjes hoop.

“We (Finland) hebben gewacht op hulp die nooit is gekomen…”

Europa heeft schijnbaar toch wat geleerd en een onderlinge solidariteit ontwikkeld, waardoor kleinere landen niet met lege handen komen te staan wanneer een reuzennatie beslist zich bedreigd te voelen en hen aan te vallen. Want wat ook duidelijk uit het verhaal naar voren komt: oorlog fabriceren is een kunst.

Olivier Norek aarzelt niet om de wreedheid en absurditeit van de oorlog te laten zien. Sommige passages zijn hard en rauw, maar realistisch. Zijn onderzoekswerk verdient het geprezen te worden. Hij weet de lezer ook afstand te laten nemen van de gruwelijkheden van de veldslagen.

“In de dood onderscheiden de twee soldaten zich alleen door hun uniform. Ze waren vijanden en nu lagen ze uitgestrekt zij aan zij. Hier raakten hun handen elkaar, daar lagen ze met gedoofde gezichten naar elkaar toe. Een hele winter lang hadden ze elkaar nu gedood.”

Tot min 50 graden was de temperatuur tijdens deze winter gedaald. In slaap vallen betekende een zachte dood; wakker blijven betekende de voortdurende angst voor artillerie en man-tegen-mangevechten.

Na een maandenlange verwoesting bleef Finland ondanks de verliezen overeind. De verloren levens, de verwoeste bossen, de geannexeerde dorpen. Maar pijn is er ook aan de andere kant. Zoals de Russische kolonel Grigori Sjtern het opvatte:

“We hebben nét genoeg grondgebied van hen afgenomen om er onze doden in te begraven.”

Wie een waardevol streven in oorlog bespeurt, mag het laten weten.

Een indrukwekkend oorlogsverhaal, goed geschreven, met respect voor beide naties en voor alle mensen die van hun leven beroofd werden door de megalomanie van een paar mannen.

Bedankt, Atlas Contact dat ik het boek mocht recenseren!