Het monster in ons

Recensie van:
Het monster in ons
Het monster in ons wordt geboren uit het geweld dat ons allemaal wordt aangedaan, op een of andere manier, op een of ander moment. Hij voedt zich met de dingen die we liever zouden vergeten. Hoe meer je ervan wegkijkt, hoe groter hij wordt. Sommigen leven hun hele bestaan in zijn schaduw. Maar wat gebeurt er als je hem in de ogen kijkt?
Auteur :
Helen Tak
Helen Tak woont en werkt in België. Al haar hele leven creëert ze verhalen, als de wereld haar niet begrijpt, creëert ze personages die dat wel doen. Als zij de wereld niet begrijpt, creëert ze verhalen die haar de dingen helpen te plaatsen. Tot voor kort deed ze dit alleen voor zichzelf, in haar eigen geest. Pas toen de wereld stil viel in 2020, begon ze de verhalen neer te schrijven.
Wijze van lezen:
Recensie-exemplaar paperback ontvangen van de auteur zelf in ruil voor mijn recensie en deelname aan de blogtour.
Uitgeverij:
Boekscout
Genre:
(Psychologische) roman
Cover en flaptekst:
Een witte achtergrond met illustraties van gezichten met de ogen gesloten. Een zwarte rechthoek in het midden. De illustraties en de kleur symboliseren voor mij de titel perfect.
Een indrukwekkende en informerende flaptekst die tot lezen uitnodigt.
De auteursinformatie vind ik een waardevolle toevoeging.
Quote:
2004
Ponk ponk ponk PONK. Anneleen krimpt in elkaar, die laatste PONK zal bij haar blijven de komende dagen, als een opdringerige kennis die niet doorheeft dat je alleen maar tegen hem praat uit beleefdheid.
Ze registreert alleen de drukgolf van zijn zware werkschoen, die bewuste ponkschoen, tegen haar onderrug, voor pijn is er geen tijd nu. Ze wist dat dit zou gebeuren, van het moment dat haar moeder gisteren bij het avondeten begon over bijles geven aan Lisa. Anneleen had nog gezegd dat er te weinig tijd was, dat ze moest helpen, dat ze geen idee had welke stof Lisa nu ziet. Lea vond dat dat geen probleem kon zijn, ze had haar vriendin bovendien al beloofd dat Anneleen – haar dochter – wel zou helpen. Naïviteit is een luxe die haar moeder zich nog kan veroorloven.
Nog een schop.
'Luie teef,' zegt hij, of iets in die aard.
Ze probeert niet te luisteren en op de trap te gaan zitten, zodat ze haar laarzen kan aan doen zonder om te vallen, zodat ze zo snel mogelijk buiten zijn, weg van Lisa die boven zit te wachten. Maar hij blijft haar steeds recht sleuren bij 2004
Ponk ponk ponk PONK. Anneleen krimpt in elkaar, die laatste PONK zal bij haar blijven de komende dagen, als een opdringerige kennis die niet doorheeft dat je alleen maar tegen hem praat uit beleefdheid.
Ze registreert alleen de drukgolf van zijn zware werkschoen, die bewuste ponkschoen, tegen haar onderrug, voor pijn is er geen tijd nu. Ze wist dat dit zou gebeuren, van het moment dat haar moeder gisteren bij het avondeten begon over bijles geven aan Lisa. Anneleen had nog gezegd dat er te weinig tijd was, dat ze moest helpen, dat ze geen idee had welke stof Lisa nu ziet. Lea vond dat dat geen probleem kon zijn, ze had haar vriendin bovendien al beloofd dat Anneleen – haar dochter – wel zou helpen. Naïviteit is een luxe die haar moeder zich nog kan veroorloven.
Nog een schop.
'Luie teef,' zegt hij, of iets in die aard.
Ze probeert niet te luisteren en op de trap te gaan zitten, zodat ze haar laarzen kan aan doen zonder om te vallen, zodat ze zo snel mogelijk buiten zijn, weg van Lisa die boven zit te wachten. Maar hij blijft haar steeds recht sleuren bij haar schouder. Toen hij een paar minuten geleden onderaan de trap haar naam begon te brullen was haar eerste reflex om te zeggen dat Lisa te laat was, dat ze haar moest helpen van Lea en dat ze nog had gezegd dat het niet ging gaan, dat Lisa nog boven zat. Maar het maakt niets uit, de woede heeft zijn oren en verstand al lang afgesloten. Het enige wat hem kan schelen is dat ze niet klaarstond op het moment dat hij vond dat ze klaar moest staan. Ze had nog geprobeerd de schade te beperken toen Lisa anderhalf uur te laat aankwam. Maar haar kaft van wiskunde was zo’n boeltje van gekreukte en met Tipp-Ex overgoten vellen papier en Lisa had meer oog voor haar lege Hello Kitty balpen dan voor de functies. Ze was nog maar twee opgaves ver toen het gebrul startte.
Eindelijk heeft ze haar laarzen aan. Ze kijkt op, woest tikt hij met zijn wijsvinger op zijn horloge, hopelijk breekt het glas niet. Ze durft niet achterom te kijken, om haar ogen de trap op te laten lopen, Lisa moet nu toch gehoord hebben dat er iets is? Toen ze hier nog geen uur geleden aankwam, wandelde ze geruisloos de trap op met haar zwarte sneakers, dus kan ze nu ook geruisloos bovenaan de trap staan en dit alles zien.
Zijn zware werkschoenenpas weerklinkt op de kasseien buiten, Anneleen volgt hem. Aan de weide staat Jean al te wachten met zijn pillen en andere producten. De acht schapen geven hem een dit is niet normaal, maar ik blijf nog even staan om te zien of er nog eten komt bij kijken blik. Hij wuift naar haar met glinsterende ogen. Ze glimlacht en wandelt meteen de weide op, als ze nu iets zegt zal haar stem misschien nog trillen.
Op het programma staat het insmeren van de vacht tegen de vlieg zodat hun larven de schapen niet levend opeten en het geven van een pil. Het nut van het laatste is onduidelijk, maar ze moet noodzakelijk zijn, het gemiddelde schaap spuwt ze een keer of drie uit en ze wordt altijd vakkundig en met het nodige gevloek terug in de muil geschoten tot ze niet meer gezien wordt.
Het gras is nog nat van de regen vannacht, het laat natte sprietelsporen na op de tippen van Anneleens laarzen. Er ligt iets in de uithoek van de weide, een plastic zak? Nee. Ze gaat dichterbij. Het is de kat met de tijgersteenogen, ze ligt languit op haar zij en wast haar voorpoot met intens plezier.
Het verhaal:
We volgen de jongste generatie van een gezin dat al decennia lang rond het monster van het verleden heen danst. Aangespoord door de tentakels van het verleden betreden Anneleen, Sarah en Brecht de dansarena, één van hen zal de dans tot het bittere eind uitdansen. Met vallen en opstaan komen de achterblijvers tot het besef dat ze ook dansers zijn, een eerste stap om het tij te keren. Maar hun lichaam vergeet het ritme nooit en hun voeten blijven verlangen naar de passen. De indruk gemaakt op een nog jong en zacht lichaam laat zich niet zomaar negeren.
Mijn leesbeleving:
In dit verhaal volg je als lezer de levens van Brecht, zijn zusje Sarah en hun halfzusje Anneleen.
Beurtelings kroop ik in hun hoofden en bekeek de wereld door hun ogen. Een rauwe, hartverscheurende, gitzwarte, turbulente wereld. Een danse macabre waar geen einde aan leek te komen. Wie danst verder op het levenskoord en wie maakt de salto mortale?
Drie jonge personen afhankelijk van elkaar zo geslagen door een leven waarin mentaal en fysiek welzijn afgebrokkeld is door toedoen van hen die je het licht in de ogen niet gunnen. Is het de reflecterende gelijkenis van een geliefde die er ooit was die tot waanzinnige verwoesting aanzet?
Of is het jaloezie of de angst om controle te verliezen. En wat veroorzaakt de meeste schade de passieve of de continue confrontatie zoeker? Wiens blik reist een leven lang mee?
Iedereen heeft een spreekwoordelijk “monster” in zijn of haar leven of meerdere. De mijne zijn mijn mentale problematiek waaronder vroeggeboorte geen huid op huid contact dus moeite met emotionele nabijheid en het reguleren van emoties en aanraking. Mijn NAH. En mijn PTSS. Mijn psychiater vertelde me dat mijn hele leven een “monster” aan trauma is.
En niet zoals Brecht, Sarah en Anneleen mentaal en fysiek aangedaan geweld. Maar ik herkende veel van hen in mijn eigen belevingswereld. Het kwam dichtbij.
Maar ook in mijn gezin van herkomst; een zusje die lymfklierkanker ternauwernood overleefde. En onze moeder die niet meer beter wordt. Zij heeft uitgezaaide dunne darmkanker.
Zij volgt nu een palliatief en revolutionair bestralingstraject in het Erasmus MC in Rotterdam. Hier zijn de “monsters” de knagende onzekerheid over de toekomst. Voor mijzelf ga ik me ooit volledig mentaal stabiel voelen? Of ben ik daar te zwak voor? Heb ik wel bestaansrecht?
Dat is dan het monster van onzekerheid dat spreekt. Die je meetrekt naar het peilloze zwarte. Is er ooit hulp voor mijn NAH nu de laatste gespecialiseerde hulp op dat gebied het laat afweten? En in het geval van mijn moeder ook die monsterachtige onzekerheid die me angst aanjaagt en verlamd. Waardoor vaak lezen en recenseren niet lukt. Omdat ik dan de momenten met mijn moeder zo intens mogelijk wil koesteren. Mijn moeder zelf houdt de monsters op afstand door positief te blijven en het per dag te bekijken.
Monsters kunnen dus ook creaties zijn van je geest. Visualisaties van je gevoelens. Hoe ik ze op afstand houdt? Ik probeer veel te praten en eerlijk te zijn. Ook tegen auteurs en uitgeverijen dat het momenteel niet altijd lukt om in sneltreintempo te lezen en te recenseren. Gelukkig krijgt ik veel begrip door mijn openhartigheid. Ik probeer te wandelen met de hond, te genieten van een kop koffie of pure chocolade.
Ook dit lukt momenteel moeilijk door een zeer recente operatie die ik onderging. Aan beide benen, spataderen. En dan het monster hypochondrie dat weer oppopte waardoor ik bij kuitpijn dacht aan trombose en een brandend gevoel in de borstkas een beginnende embolie. Ik werd serieus genomen en op de poli van de Dokterswacht gerustgesteld.
Maar ik wil niet altijd weglopen van de monsters in mijn leven. Ik wil ze ook durven omarmen.
In Anneleen herkende ik mijzelf en mijn dochter van 9.
Dat extreem gevoelige, dat overspoelende dat chaotisch luide van de wereld waarin wij leven.
Mijn dochter heeft selectief mutisme, een extreme vorm van verlegenheid. Het gaat nu steeds beter maar dit jaar heeft zij een spreekbeurt en dat vindt ze moeilijk. Want dat is luidop moeten spreken en presteren. Een op een met meester en de klas.
Dan houdt ze haar schuil voor de wereld door weg te kruipen onder een tafel. Bij te komen met een boek of filmpje.
Aan haar boze gedrag merk ik dat er wat is maar zij kan er geen woorden aan geven. Pas als ze ’s avonds gaat slapen komt het eruit. Als een niet te stoppen tsunami die zijn weerga niet kent. Enkel mijn nabijheid en die van onze hond kan alles weer glad strijken.
Helen Tak heeft de werelden van Brecht, Sarah en Anneleen op metaforische, tot op de kern filerende, onder de huid kruipende wijze op mij over gebracht. En niet alleen vanuit het perspectief van hen die getraumatiseerd raakten maar ook vanuit de agressors. En die laatsten die bewust de schone schijn op hielden naar de buitenwereld. Maar achter de voordeur een schrikbewind voerden. Misselijkmakend vond ik dat. Bewonderingswaardig hoe puur, rauw, diep gelaagd, metaforisch en beeldend Helen Tak hierover schrijft.
Dit boek verdient alle aandacht tijdens het lezen zodat alle woorden diep resoneren in je psyche en lijf. De personages zijn gedetailleerd uitgewerkt. Ze gaan de dialoog met elkaar aan. Sommige maken een duidelijke ontwikkeling door.
Geen gemakkelijke ontwikkeling maar een die doordrenkt is met pijn, angst, flashbacks, levendige projecties die meereizen, je fysiek en mentaal verzwakken, vastpinnen en vertragen. Overtuigend verwoord, emotioneel diep rakend en spiegelend. En als een uitvlucht naar een “nieuwe” vorm van zijn dan lukt dan voelde je die trots door je heen stromen als lezer. Alsof je naast, voor en achter diegene hebt gestaan.
De plot en epiloog laten alles samenkomen en verduidelijken.
Ook de Instagram pagina van Helen Tak is het bezoeken meer dan waard. Daar deelt ze rake illustraties en teksten die er echt toe doen. Die reflecteren, confronteren, troosten, hoop geven, een reddingsboei zijn voor hulp.
Mijn mening:
Ik geef 5 sterren.
Ieder woord is raak. Ieder woord bevat zoveel beleving qua gevoel en werkt voor mij reflecterend. De personages zijn gedetailleerd en geloofwaardig uitgewerkt.
Metaforisch, diepgaand, hartverscheurend, rauw, meeslepend, afpellend tot voorbij de kern. Hoe ontstaat een monster in iemand? Is het DNA gebonden, met de paplepel ingegoten of generationeel?
Hartelijk dank dat ik jouw boek mocht lezen en recenseren voor de blogtour Helen Tak.
Ik lees en recenseer graag meer boeken van jou in de toekomst.