Een rivier als een zwijgende reus in een intrigerende vertelling

Het probleem met het recenseren van dit boek is dat de verleiding groot is om het als eco-detective te beoordelen. Dat is natuurlijk onzin: zo simpel is De nieuwe rivier niet in een hokje te vangen. Ja, er zit een whodunnit-plotlijn in, maar als je denk dat dát de portee van het boek is, dan moet je het nog een keer goed lezen, en als je aan het eind teleurgesteld bent over de ambivalentie van de 'oplossing', dan mis je de essentie.

Want dit boek is net zozeer een magisch realistisch sprookje als een detective; zowel een verhandeling over poëzie als een ecologische aanklacht; een exotische reis en een al te herkenbaar verhaal over dorpse ons-kent-ons keuterigheid. En al die aspecten zitten heel natuurlijk opeengepakt tussen de covers.

Toch ben ik niet 4- of 5-sterrenenthousiast. Ik vond het stilistisch wat ruw en inconsistent, en ik merkte dat ik er moelijk in kwam: na 45 pagina's ben ik opnieuw begonnen. Maar toen ik over de hobbel van het eerste kwart heen was gekomen, heb ik het wel met enige urgentie uitgelezen, en de afronding vond ik volkomen bevredigend en totaal gepast bij het boek.

En het telt een paar onvergetelijke karakters, niet alleen de tiener Maia die iedereen noemt, maar ook politieman Jor, burgemeester Beatriz, en niet te vergeten de raadselachtige, schimmige figuur van de bibliothecaris; maar vooral de rivier zelf, die zich als een zwijgende reus aan het verhaal opdringt, alle beschreven levens op zijn kop zet, en zich nergens iets van aantrekt.

Het is geen Mulisch (ik haat het werk van Mulisch overigens), maar als intrigerende, enigszins vernieuwende, bij vlagen heerlijk raadselachtige vertelling wel de moeite waard.