DE VERMOORDE ONSCHULD

Een paar jaar geleden bezocht ik kamp Westerbork. Ik fotografeerde het huis van de toenmalige kampcommandant, Albert Gemmeker. Een houten woning in bouwvallige staat, maar inmiddels een rijksmonument. Tegenwoordig is het letterlijk een glazen huis. Het is een van de weinige overgebleven gebouwen uit de tijd dat Westerbork het voorportaal was naar de vernietigingskampen in nazi-Duitsland.
Onlangs las ik het boek dat Ad van Liempt over deze kampcommandant schreef. Het riep bij mij hetzelfde gevoel op als destijds bij het lezen over Albert Speer. Zowel Gemmeker als Speer beweerden niets te hebben geweten van de gaskamers. Tijdens hun berechting na de oorlog speelden zij de onschuldige bestuurder (de vermoorde onschuld) en kwamen er relatief mild vanaf. Gemmeker zou nog nooit van de ‘Endlösung der Judenfrage’ hebben gehoord en kreeg van het Bijzonder Gerechtshof tien jaar celstraf. Na zes jaar stond hij alweer op vrije voeten.
De journalist Philip Mechanicus (1889-1944) schreef in Westerbork: ‘Hij speelt het spel met de Joden wat listiger, wat diplomatieker… Van tijd tot tijd laat hij de wrede klauw zien, die onder zijn handschoen schuilgaat.’ Dat citaat vat het beeld dat ik tijdens het lezen van dit aangrijpende boek over Gemmeker kreeg, treffend samen.
Tijdens zijn detentie in ons land werkte Gemmeker nog een paar jaar als sleper in de Limburgse mijnen. En na zijn vrijlating ging hij naar de Heimat, keerde nooit in Nederland terug en werd jaren later nog achtervolgd door de Duitse justitie.
Dit boek van Ad van Liempt laat je niet los.