Spanning tussen westerse kennis en inlands bijgeloof

Geen twijfel mogelijk: dit verhaal sleurde mij mee. Vanaf de eerste bladzijde wist Madelon Székely-Lulofs mij te boeien. En dat bij een boek dat onder de titel Doekoen pas in 2001 verscheen, terwijl het zijn oorsprong heeft in een vervolgverhaal uit de jaren vijftig, gepubliceerd in het weekblad Margriet.
Székely-Lulofs (Soerabaja, 1898) groeide op in Nederland. In dit grotendeels autobiografische verhaal heet zij Marian. Op jonge leeftijd trouwt zij met Dolf, eveneens jong en haar vroegere schoolgenoot. Het avontuur lonkt. Dolf wordt rubberplanter op Sumatra en komt te werken onder leiding van Derksen, een heerszuchtig en weinig invoelend man.
Wat volgt is een opeenstapeling van alles wat men in het oerwoud kan verwachten: wilde dieren, bijgeloof, tropische regens, zwangerschappen, uitputting. Tegen deze achtergrond ontvouwt zich de kern van het verhaal: de spanning tussen de rationele wereld van de westerse geneeskunde en de invloed van de doekoen, de inheemse medicijnvrouw.
Zoals ik moeiteloos het verhaal werd ingezogen, zo eenvoudig zou ik nu de kern kunnen navertellen. Dat doe ik niet. Dit is een boek dat men zelf moet lezen, om te ervaren hoe in het Nederlands-Indische Sumatra de koelies zwoegen en de tijgers rondsluipen, onderdanig en tegelijk eigengereid. En is hier, tussen de regels door, al een aarzelend verzet voelbaar van Marian tegen het koloniale denken van de westerlingen?
Doekoen laat je niet meer los.