Een Nederlandse in Amerika

Dit boek geeft een verzameling van een aantal columns die eerder waren verschenen in NRC Handelsblad. Pia De Jong emigreerde in 2012 naar Princeton in Amerika en beschrijft in deze columns de verschillen met hun leven in Nederland.

Dit boek werd uitgegeven in 2014 slechts twee jaar na haar verhuis. Deze periode is relatief kort als je bedenkt dat ze emigreerde met het hele gezin, waaronder hun opgroeiende kinderen. De aanpassingen aan deze nieuwe omgeving zal voor ieder van hen toch zijn tijd gevraagd hebben.

Er zijn zaken die zowel in Nederland als in Amerika kunnen waargenomen worden, zoals de steeds groter wordende kloof tussen arm en rijk, de gettovorming aan de rand van de steden, het migrantenprobleem, de opkomst van reality-tv die verre van de de realiteit staat, om er maar enkele te noemen. De Jong stelt dat de problematiek gelijkaardig is, maar dat de verschillen in Amerika wel groter zijn.

Er zijn zaken die typisch Amerikaans zijn, zoals verwoestende tornado's, zoals ze zelf moet ondervinden als ze pas in Amerika wonen, maar wat haar het meest opvalt is dat in Amerika alles extremer is dan in Nederland.

De kleine winkels die ze in Nederland kende zijn hier weg en zelfs de supermarkten verliezen steeds meer terrein door de grote opkomst van online aankopen.
Leraars worden in de scholen niet aangesproken met de voornaam maar met "Mijnheer" / "Mevrouw". Ook vrienden van haar kinderen die op bezoek komen spreken haar zo aan, niet met haar voornaam. Amerikanen moeten afstand nemen van "gezagsdragers", inbreuken hierop worden niet geduld. De Jong stelt wel dat dit een opgelegde verplichting is, die helemaal niets te maken heeft met enig respect voor de andere.

Amerikanen willen zich in eerste plaats onderscheiden van het gemiddelde, zodat uiterlijkheden en connecties erg belangrijk zijn. Ingeschreven zijn in een private school is een uithangbord, net als goede resultaten in sport. Mensen moeten uitstijgen boven "de massa", zodat ook de plaats waar je woont en de auto waar je in rijdt van belang zijn. Sport is dikwijls big business maar nog neer show en glitter.
Het is opvallend hoe weinig er in de columns geschreven wordt over sociale vaardigheden,
belangeloze hulp aan anderen, huiselijke warmte.

Voor mensen die zelfs niet aan het "gemiddelde" komen blijkt er geen enkel mededogen te zijn, nergens is er sprake van enige tolerantie bijvoorbeeld inzake homo's, prostitutie of drugbeleid. Alcohol blijkt verboden te zijn onder de 21 jaar en de straffen zijn erg zwaar, zodat vele ouders hun alcohol thuis moeten verstoppen of weren. Anderzijds kan iedereen een wapen aankopen, ook 18 jarigen, en stellen de eisen om een rijbewijs te behalen niets voor.

Er zijn duidelijke verschillen, die De Jong in vrijblijvende columns neerschrijft. Het zijn observaties die vlot geschreven zijn, zonder al te belerend over te komen, zonder al te veel kritiek.
Pia De Jong beweegt zich klaarblijkelijk in de iets hogere kringen en is ze soms op evenementen waarbij belangrijke en beroemde mensen ook aanwezig zijn. Verschillende columns zijn korte levensbeschrijvingen van deze mensen. Dit is een wereld die me, ook hier bij ons, totaal vreemd is.
Het aantal columns met "gewone mensen" is erg klein, de uitzonderingen zijn de "volksfiguren" die in elke maatschappij hier en daar aanwezig zijn, maar de "gewone man" komt niet in beeld. Er zijn geen directe contacten, geen gesprekken, geen ontmoetingen. Het blijft oppervlakkig, afstandelijk.

Het kan zijn dat NRC gevraagd had dergelijke columns te schrijven en in dat geval is het opzet zeker geslaagd. Dit is echter een boek en er waren geen ontmoetingen met mensen, geen humor in dialogen en geen emotie. En voor mij is dit laatste essentieel - een boek moet me emotioneel raken. Dit boek deed dit niet, het bleef oppervlakkig en afstandelijk. Zoals de Amerikaanse samenleving ?