Traag verhaal na een veelbelovende start

Alles wat had kunnen zijn werd gekozen tot eerste Hebban boek van de maand en stond op de longlist van de Booker Prize 2023. Daardoor verwachtte ik er veel van.

Het boek is opgebouwd uit twee verhaallijnen; die van Eniolá, een jongen uit een straatarm gezin die droomt van een betere toekomst en van Wúràolá, een jonge arts in opleiding en dochter van een rijke familie.
De proloog en epiloog zien we vanuit het perspectief van tante Caro. Zij is als het ware het scharnierpunt van de wip met aan de ene kant arm en de andere kant rijk. Het maakt het verhaal mooi rond en laat zien wat er in de loop van de tijd veranderd is en wat er hetzelfde blijft.

De uitgebreide beschrijvingen geven je een goed inkijkje in het leven en gedachtewereld van de hoofdpersonen. Met name bij Eniolá vind ik dat sterk uitgewerkt, de zorgen over zijn vader en hoe hij hunkert naar een vader die er voor hem is komt m.i. mooi uit de verf.
Bij Wúràolá voelde ik dat minder. Bij haar zie je als lezer vooral haar worsteling met het vinden van haar plek in het leven en met de verwachtingen vanuit haar omgeving.
Door de perspectiefwisselingen en de afwisseling van de verhaallijnen weet je als lezer meer dan de personages. Af en toe zitten er kleine ‘vingerwijzingen’ in het verhaal naar de toekomst waardoor je gaat vermoeden dat er een escalatie aankomt. Ze zijn heel subtiel opgenomen, dat maakt dat je het vooral ‘voelt’ als lezer.

Het duurt lang voor de plot zich ontvouwt en de hoofdstukken in het eerste deel met Wúràolá als hoofdpersoon zijn lang. De beschrijvingen geven je als lezer een inkijkje in het leven van zo’n rijke en invloedrijke familie, maar zijn helaas ook wat langdradig. Dat haalt de vaart uit het verhaal.
Alles wat had kunnen zijn pakte me niet in de zin van dat ik snel door wilde lezen. Soms lag het een paar dagen op tafel zonder dat ik erin las. Pas in het laatste deel bij de ontknoping werd ik echt in het verhaal gezogen en kon ik het niet meer wegleggen.

De tradities, de normen en waarden en hoe de samenleving in elkaar steekt waren voor mij als lezer interessant om te lezen. En zo nu en dan bracht het ook een cultuurshock teweeg. Een thema dat heel belangrijk is in het boek is de corruptie en politiek geweld. De manier waarop dat in de samenleving is verweven en de levens van Wúràolá en Eniólá beïnvloedt is de ruggegraat van het boek. En voor mij als Westerling schockerend om te lezen.
Hoewel ik het heb gewaardeerd om op deze manier meer te leren over het leven in Nigeria is “Alles wat had kunnen zijn” door de langdradige beschrijvingen en het trage verhaal geen boek wat me van mijn sokken heeft geblazen.
Het eerste hoofdstuk en de binnenkomst in het verhaal van Eniolá zijn veelbelovend maar daarna wordt het een traag boek dat de verwachtingen voor mij niet heeft waargemaakt. Ik wil het met 3,5 ster waarderen, maar omdat dat niet gaat en ik 3 sterren te weinig vind, rond ik het af naar boven.