Het leven speelt met mij

De 90-jarige, Joodse Vera, geboren in Kroatië, is een bijzondere en (veer)krachtige vrouw die op handen wordt gedragen in de Israëlische kibboets waar ze inmiddels haar leven leidt. Hier is ze omringd door gelijkgestemden die dezelfde waarden koesteren: gelijkheid, rechtvaardigheid en goedheid. Hier heeft ze ook reeds haar tweede man begraven. Daarvoor was ze reeds getrouwd geweest met Milos, een straatarme Serviër en bovendien niet Joods, maar hij was haar alles, de man met wie ze hetzelfde gedachtegoed deelde, de man die voor haar bestemd was, haar ware zielsverwant. Maar ook hem is ze verloren, in de nasleep van WO II en de politieke spanningen tussen Tito en Stalin, gestorven voor zijn idealen. Samen hadden ze een dochtertje Nina, maar zij ontbreekt in haar huidige leven in de kibboets, en de figuurlijke afstand tussen hen beide snijdt langs alle kanten. In het voormalige Joegoslavië van na WO II moest Vera immers een hartverscheurende keuze maken die zowel haar eigen leven, als de levens van haar dochter Nina en kleindochter Gili voor altijd zullen tekenen. Opdat Vera nu eindelijk haar volledige verhaal zou brengen, reizen de drie vrouwen samen met Gili's vader Rafi, een voormalige filmregisseur, af naar het Kroatische eiland Goli Otok, waar Vera meer dan twee jaar werd vastgehouden in een gruwelijke goelag. Tijdens deze reis moet alles worden uitgeklaard. Woorden moeten worden vereeuwigd op film. Zielen moeten worden blootgelegd. Welke keuze heeft Vera destijds moeten maken? En was deze keuze verdedigbaar?

Een prachtig geschreven roman van Grossman, deels gebaseerd op waargebeurde feiten, maar vooral aangevuld door de rijke fantasie van de auteur. Een verhaal dat schuurt en blijft naschuren. Een bijzonder hard verhaal, maar erg mooi en toegankelijk gebracht. Over onmogelijke keuzes, over onbegrensde liefde, over doorzettingsvermogen, over afwezige moeders en de pijn die dit een mensenleven kan toedienen. Een parel.