Prachtig boek over oorlog, vluchteling zijn, discriminatie, dementie en aanpassingsvermogen

Ik moet eerlijk bekennen dat ik destijds, in de jaren 90 van de vorige eeuw, de draad een beetje kwijt was van de oorlog in Joegoslavië. Zoveel etnische groepen die ten dele op elkaars grondgebied woonden en allerlei rancune meedroegen uit een ver verleden. Terwijl ik dit boek las heb ik mij daar op internet weer in verdiept. Dat heeft mijn leeservaring verdiept, want de oorlog wordt slechts aangestipt als onderwerp. Veeleer gaat het over ontheemd zijn, vluchteling zijn, discriminatie, dementie en aanpassingsvermogen.

Herkomst is een autobiografische roman over de vlucht van Stanišic en zijn ouders van Višegrad in het voormalige Bosnië en Herzegovina naar Duitsland in 1992.

Het boek springt van associatie naar associatie en van het ene tijdsperk naar het andere. Het is dus goed opletten geblazen. Maar het is genieten, en dan vooral van de humor en de manier waarop Stanišic speelt met taal.

‘Toen kwam het socialisme, dat de rol van de vrouw ter discussie stelde, en de vrouw verliet de discussie en ging naar huis om de was op te hangen.’

Oma Kristina speelt een belangrijke rol; een krachtige vrouw (toch maffia?) die dementie krijgt en langzaam aftakelt. Dat is bij vlagen heel ontroerend, maar tegelijkertijd was oma ook erg grappig en bijzonder direct zodat ook dit verhaal nergens te zwaar wordt.

"Kristina!, roept mijn grootmoeder, ze roept haar eigen naam: Kristina! Het is 7 maart 2018 in Višegrad, Bosnië en Herzegovina. Grootmoeder is zevenentachtig jaar oud en elf jaar oud".

Ik heb genoten van dit poëtische en ook fantasievolle boek en af en toe hardop gelachen om de humor. Wat mij betreft een terechte nominering op de shortlist van de Europese Literatuurprijs. En prachtig vertaald!