Totalitairisme maakt slachtoffers medeplichtig

Het is winter 2025/26. Ik ben dit boek aan het lezen terwijl in het werkelijke leven in Iran het volk in opstand komt tegen het regime. Een opstand die bloedig neergeslagen wordt, en nog altijd bezig is als ik dit schrijf..

Die achtergrond maakt voor mij dat het lezen van dit boek een intensere bezigheid is dan ik eerder had bedacht. Op de laatste bladzijde bij haar beschouwingen over Nabokovs' 'uitnodiging tot een onthoofding' stelt de schrijfster dat, het slachtoffer van totalitairisme (om zich staande te houden) als het ware een overlevingsdans aan gaat met de machthebber (in dit geval zijn cipier). Sterker nog: De schrijfster stelt dat de ergste misdaad die het totalitairisme begaat, is dat hij het slachoffer met geweld medeplichtig maakt aan zijn eigen misdaden. Het totalitairisme dringt in alle privéruimten door en tracht elk gebaar van het slachtoffer in een vorm te persen, zodat het slachtoffer één van hen wordt.