Dit idee verdient een beter boek

Apotheose, het derde boek in de Ryevaar-trilogie, sluit thematisch aan bij de voorgaande boeken Openbaring en Revolutie. Dit keer staat Paulus als infiltrant voor de Romeinen centraal.

Apotheose is echter een schizofreen boek. Die schizofrenie zit erin dat het aan de ene kant een goed onderbouwd en doordacht religieus what-if scenario presenteert, maar aan de andere kant adembenemend slecht is uitgevoerd.

Het reli-what-if scenario is verrassend solide voor een boek in het Dan-Brown-genre. Gebaseerd op daadwerkelijke bijbelwetenschap is bekend hoe canonvorming tot stand is gekomen en dat deze mede beïnvloed werd door politieke motieven. De auteurs maken hier expliciet gebruik van. Het is bovendien bekend dat de brieven van Paulus ouder zijn dan de evangeliën en het Bijbelboek Handelingen. Dit biedt ruimte om de grondslagen van de huidige christelijke theologie kritisch te bevragen. Natuurlijk speculeren de auteurs hier vrijelijk op los, maar niet volledig bronloos.

Er is echter een fundamenteel probleem met dit reli-what-if thema: het is te ingewikkeld voor het genre. Als gevolg daarvan moeten de auteurs enorm veel uitleggen. Wie is Paulus? Waarom doet hij ertoe? Waarom zou het wereldschokkend zijn als hij een infiltrant was? Daarmee ontstaat meteen het eerste narratieve probleem. De auteurs hebben werkelijk tientallen pagina’s aan info-dumping nodig om de lezer up to speed te krijgen met hun theorie. Hier ontstaat een totale disbalans.

Deze uitleg wordt gebracht via tenenkrommend slechte dialogen, uitgesproken door bordkartonnen academische personages. Frases als “dit is een plottwist” zijn helaas geen uitzondering. Zowel personages als dialogen functioneren duidelijk uitsluitend als een vehikel voor informatieoverdracht. Dat is dodelijk voor een thrillerroman.

Een reli-what-if theorie levert op zichzelf nog geen plot op. Volgens de conventies van het genre moet er iets op het spel staan. Het geheim mag niet onthuld worden en er moet iemand zijn die dat probeert te verhinderen. De auteurs grijpen hiervoor terug op de lone-wolf-trope, waarin een figuur goddelijke boodschappen ontvangt. Tegelijkertijd negeren ze volledig dat het voor de lezer al relatief vroeg duidelijk moet zijn wat er precies op het spel staat. Er vallen doden, volledig obligaat. Pas vanaf ongeveer veertig procent in het boek ontstaat er ineens iets wat op een puzzeltocht lijkt. De eerste veertig procent is dan al volledig opgeslokt door info-dumping.

Daarnaast wordt er nog een klein zijplotje geïntroduceerd waarin onenigheid ontstaat tussen Simon en Nova over spiritualiteit. Dit verwijst uiteraard naar het spirituele thema binnen de Paulus-theorie, maar het blijft volledig zonder waarde. Wil je als lezer enige betrokkenheid voelen, dan moet je eerst betrokkenheid voelen bij de personages zelf. Dat is lastig met karakters die zo plat zijn als een dubbeltje.

Ik kan helaas niet anders concluderen dan dat dit idee een beter boek verdient, want in deze vorm blijft er weinig meer over dan een interessant concept zonder dragend verhaal.
De verantwoording en tijdlijn aan het einde zijn uiteindelijk helderder en overtuigender dan de roman zelf.