Vernieuwende biografie over Bep Voskuijl

Mijn liefde/interesse voor de Tweede Wereldoorlog/Holocaust begon jaren geleden, toen ik 8 jaar was met Anne Frank. Via een website kwam ik over haar leven te weten en ik verslond al de boeken die over haar te vinden waren. Met de jaren kwamen daar ook steeds meer boeken bij. Intussen heb ik mijn interesse voor Anne Frank meestal op een laag pitje staan omdat het meeste ondertussen bij mij bekend is. Mijn interesse voor Holocaust is daarentegen blijvend en altijd aanwezig, en blijf ik daar boeken over verslinden. Deze week kwam er een pakketje binnen van mijn moeder met daarin: Bep Voskuijl: het zwijgen voorbij. Een biografie van de jongste helpster van het Achterhuis. En ik moet eerlijk bekennen dat ik inderdaad weinig tot niets over haar weet. Dus ik was gelijk al super benieuwd. Zeker omdat het laatst al in het nieuws was. In het boek zou mogelijk een nieuwe verraadster van het Achterhuis onthuld worden.

Het boek is geschreven door twee mensen. Jeroen de Bruyn is slechts een jaar ouder dan ik, en hij is ongeveer zeven jaar met dit boek bezig geweest. Samen met Joop van Wijk, zoon van Bep, ging hij op zoek naar het verhaal van Bep. Ik heb respect ervoor als je zolang aan een bepaald project werkt, en in mijn ogen is dit ook te zien aan de kwaliteit van het boek. Het gaat niet over Anne Frank of over de Tweede Wereldoorlog, het gaat over Bep! Het leven van Bep en hoe zij alles heeft doorstaan. De andere zijn slechts deelonderwerpen die natuurlijk wel uitgebreid aanbod komen.

Haar hechte vriendschap met Anne is bijzonder om over te lezen. In het dagboek komt dit wel naar voren maar het is toch meestal Miep Gies naar wie alle aandacht ging. Ook hoe zij haar hulp aan de onderduikers ervoer was interessant om te lezen. Bijvoorbeeld over de gebeurtenis dat ze een nachtje bleef slapen, maar dat ze geen oog dicht deed. En ook het gevoel dat ze had gefaald ten opzichte van de onderduikers was erg lastig voor haar.

Wat ik bijzonder vond om te lezen wat de oorlog met Bep heeft gedaan, de invloed op haar leven na de oorlog. De trauma’s die zij met zich meedroeg, veranderde haar in meerdere opzichten. Ze veranderde van een vrolijke, humoristische meid naar een veel geslotenere vrouw. Ook het feit dat ze het gevoel had dat ze gefaald had bleef haar altijd bij. Het boek laat zien dat ook al is de oorlog over, de oorlog nog niet uit de mens is.

Ik vond het boek licht geschreven, ondanks het toch wel zware onderwerp. Ondanks dat het boek me zeker aangreep, hield mij dat niet tegen om door te lezen. Er wordt geen onderwerp geschuwd ondanks dat het niet makkelijk zal zijn geweest om alles op te schrijven. Zo wordt de rol van de zus van Bep, Nelly, onder de loep genomen. Zij collaboreerde met de Duitsers. Er wordt zowel een familie versie verteld als een versie die op feiten berust, over deze samenwerking met de Duitsers. Ook wordt er uitgebreid uit de doeken gedaan waarom zij misschien de verraadster zou kunnen zijn geweest. Erg interessant om te lezen, ook al zeggen de mannen zelf in hun boek: “Beweren dat Nelly de verrader was, is een brug te ver.” Ze leggen hun motieven netjes uit, maar laten de twijfel wel doorschemeren.

Dit boek heeft mij echt geraakt. De manier om te lezen hoe Bep met haar verantwoordelijk om ging, maar vooral over hoe zij het trauma de rest van haar leven met zich meedroeg. Het is een indrukwekkend boek en absoluut een toevoeging aan het verhaal van Anne Frank. Daarnaast vind ik de titel “Het Zwijgen voorbij” erg mooi bedacht. Stiekem had ik eigenlijk nog wel meer over deze vrouw willen weten maar het is absoluut een ijzersterke biografie!