Krijgers in de oerwouden

Het lijkt wel of het werelddeel Afrika is opgebouwd uit oorlogen en chaos. Er zijn dan ook heel wat verschillende volksstammen opeen gepropt in de Afrikaanse landen. Ze slepen allemaal een eigen cultuur en geschiedenis met zich mee, die regelmatig voor vijandige uitbarstingen zorgen. En dan waren er nog de kolonisten, in Afrika veelal Franse, Engelse en Portugese, die zich het werelddeel eigen probeerden te maken. Wanneer je daar kleurrijke mensen en fascinerende tradities aan toevoegt, krijg je een rijke bodem voor literatuur. De Angolese schrijver José Eduardo Agualusa zegt zelf dat in elke hoek van zijn land oneindig veel verhalen schuilen. En dan hebben we het over een land dat officieel pas in 1975 zijn bestaansrecht kreeg. Ervoor was het een gebied met verschillende koninkrijken en staten, deels eeuwenlang door Portugal uitgebuit als kolonie.

Trommels in het oerwoud

José Eduardo Agualusa heeft al een behoorlijk oeuvre met romans en verhalenbundels, waarin Angola en de verschillende volkeren die het land bewonen, de hoofdrol spelen. Hij benadrukt de vele kanten van de geschiedenis, hij gebruikt kleurrijke tradities, maar ook lekker wat fictie en liefde maken deel uit van zijn verhalen.

In zijn nieuwste roman staan er trommels centraal, een instrument dat ooit onontbeerlijk was voor het leven in Afrika. Trommels leidden niet alleen het ritme van de dansen tijdens belangrijke bijeenkomsten, maar ze werden ook gebruikt voor communicatie, als seinapparaat, als alarmsysteem en zelfs als wapen.

De mysterieuze dood van een legereenheid

Luitenant Jan Pinto, een man in dienst van het Portugese leger, maar opgegroeid niet ver van Luanda, wordt op geheime missie naar zijn vaderland gestuurd om de mysterieuze dood van een legereenheid te onderzoeken. Al op de boot ontmoet hij Lucrécia, dochter van een rijke, lokale zakenman. In Luanda blijkt dat Jan de binnenlanden in moet, naar het koninkrijk van Bailundo waar ook zijn vader nog woont. Zo start zijn militair en diplomatiek avontuur, die met koningen, een fotograaf, tovenaars, een meestertrommelaar en elite soldaten met mysterieuze krachten zijn bevolkt. En de liefde, want anders was dit verhaal er niet.

Geheimen

Het is Leila Pinto, de kleindochter van Jan en Lucrécia, die vertelt over de rijke avonturen van haar grootouders in het gebied waar ooit Angola zal verrijzen, tussen koninkrijken en Portugese kolonisten die het gebied willen bezetten om er handel te drijven. Het verhaal begint in 1902 en eindigt in onze moderne tijd, waarin muziek kan worden verspreid door talloze media. Leila heeft een mysterieuze doos geërfd van haar opa, waarin geheimen worden bewaard van een meester van de trommels, over het trommelspel dat ze zelf ook als geen ander beheerst.

Misschien is de overgang van de bijna sprookjesachtige taferelen in Afrika naar de moderne tijd wat bruut. In sneltreinvaart wordt er wat geschiedenis neergelegd, maar dan komt er het einde. Dat is zeker de moeite waard van die rare wissel in omgeving en stijl, en zet aan om het hele verhaal opnieuw te overdenken.

Een wereld die wel en niet heeft bestaan

Hoe hard de Afrikaanse geschiedenis ook is met al het bloedvergieten, Afrikaners zijn meestervertellers die het geweld naadloos laten overgaan in haast mythologische gebeurtenissen. Hun personages zijn soms magisch en neigen naar het surrealisme. Geen calvinistische realiteit, maar een wereld die gelooft in fictie en berust in de vele versies van zijn geschiedenis. Ook José Eduardo Agualuso heeft zich deze stijl eigen gemaakt. Zijn boeken lezen betekent het betreden van een wereld die wel en niet heeft bestaan. Met Meester van de trommels reis je door de oerwouden van Angola waar de kracht van de trommels geschiedenis heeft geschreven. Met een prettig vleugje magie.

José Eduardo Agualusa – Meester van de trommels (Mestre dos batuques, vert. Harrie Lemmens), Koppernik 2026

Deze bespreking is ook geplaatst in Smitakis Boekenlust, mét leestips: https://smitakisboekenlust.com/jose-eduardo-agualusa-meester-van-de-trommel/