Sinds de geboorte van het gekloonde schaap Dolly, in de jaren ‘80, duiken er van tijd tot tijd verhalen op over experimenten met het klonen van mensen. Verhalen die uiteindelijk steeds enkel dat zijn: verhalen, zonder wetenschappelijk bewijs. Maar dat er geëxperimenteerd wordt, dat is wel duidelijk. Die verhalen gaan altijd vergezeld van een medisch-ethische discussie. Want mag het wel, experimenteren met het menselijk leven? En zijn er andere dan puur religieuze argumenten om afwijzend tegenover deze technologie te staan?

Deze kwestie staat centraal in het inmiddels verfilmde boek Never Let Me Go van de Japans-Britse schrijver Ishiguro. Hij bekijkt de discussie echter niet vanuit de wetenschappelijke hoek, maar vanuit het oogpunt van de gekloonde mensen. Want hoezeer zij voor wetenschappers misschien een experiment zijn, of een product, zij zijn nog altijd ook mensen. Mensen met gevoelens en talenten, mensen die vrienden kunnen hebben, en geliefden, mensen met dromen en ambities. En is dat niet ook waar literatuur voor bedoeld is, om je te helpen je in te leven in een ander? Hoe afwijkend die misschien ook mag zijn?

Centraal in het verhaal staat Kathy H, die ons rechtstreeks toespreekt en zichzelf voorstelt als een 31-jarige verpleegster. Zij blikt terug op haar jeugd, en op haar vriendschap met Ruth en Tommy, met wie zij samen is opgegroeid. Tot daar aan toe heel normaal, maar langzaamaan ontvouwt zich een behoorlijk dystopische werkelijkheid. De kinderen hebben geen ouders, en wonen geïsoleerd in een soort weeshuis/kostschool-achtige situatie. Oud zullen ze niet worden, want zij blijken enkel op de wereld gezet om te dienen als orgaandonor.

Ishiguro beschrijft knap de psychologie achter het accepteren van zo een lot. Dat de kinderen zich geen enkel ander lot kunnen voorstellen maakt het geheel af en toe behoorlijk somber en deprimerend. Hoewel er even iets van hoop lijkt op te doemen, wordt zelfs die genadeloos de grond in gestampt. Weinig vrolijkheid dus in dit boek. Ook de minutieuze manier waarop Kathy haar relaties met Ruth en Tommy omschrijft, heeft ergens iets benauwends.

Dus hoe knap geschreven ook, ik was opgelucht om het boek uit te hebben en uit die sfeer te kunnen ontsnappen. Dat gezegd hebbend, het is ook een boek dat nog lang in je hoofd blijft echoën. Niet alleen door de beklemmende sfeer, maar ook door de vragen die het oproept, over de onafwendbaarheid van de dood (moet iedereen zich daar niet uiteindelijk bij neerleggen?) en het offeren van gezonde wezens ten bate van andere, die blijkbaar belangrijker zijn.

Reacties op: Een benauwende werkelijkheid

70
Never let me go - Kazuo Ishiguro
Jouw boekenplank Jouw waardering
Jouw recensie   Schrijf een recensie
? Onze partners
Gesponsorde boeken