Advertentie

Hebban vandaag

Review /

Recensie: adembenemend, levensecht en gedetailleerd

Nguyễn Phan Quế Mai werd geboren tijdens de Vietnamoorlog en groeide op met de verwoesting en nasleep ervan. Ze schreef al acht boeken in het Vietnamees en 'De bergen zingen' is haar eerste roman die ze in het Engels schreef. Hebban-recensent Anne-Claire las het boek en beoordeelde het met de volle 5 sterren: 'Uiteindelijk is "De bergen zingen" toch een ongewoon oorlogsboek dat de lezer lang bijblijft.'

In 2020 verschenen bij uitgeverij Signatuur en vertaald door Mary Bresser.

De bergen zingen van Nguyễn Phan Quế Mai

De jonge Huong groeit op tijdens de oorlog in Vietnam. Haar ouders en ooms hebben zich aangemeld bij het leger en vertrekken via de Ho Chi Minh-route om te vechten tegen het Amerikaanse leger. Huong blijft met haar oma achter in Hanoi. Het dagelijks leven is moeilijk, maar haar oma, geboren in 1920, vertelt Huong haar eigen levensverhaal. Over de Franse bezetting van Vietnam, de Japanse invasie, haar leven op de boerderij en hoe ze die met haar zes kinderen gedwongen moest verlaten door de landbouwhervormingen.

Samen vormen de verhalen een ontroerend, persoonlijk portret van het leven in Vietnam tijdens de twintigste eeuw, dat verhaalt over de vier generaties van deze familie, en over hoe ieder lid gevormd is door de geschiedenis van Vietnam.

Nguyễn Phan Quế Mai (1973) werd geboren tijdens de Vietnamoorlog en groeide op met de verwoesting daardoor en de nasleep daarvan. Ze werkte als straatverkoper en rijstboerin, totdat ze een beurs won om in Australië naar de universiteit te gaan. In het Vietnamees schreef zij al acht boeken, waarvoor zij verschillende prijzen won. De bergen zingen is haar eerste roman die ze in het Engels heeft geschreven.


Recensie: Oorlogsgeweld versus optimisme en sterke familiebanden *****

Door Anne-Claire Verham

De succesvolle en meermaals bekroonde Vietnamese schrijfster en dichteres Nguyễn Phan Quể Mai (1973) durfde na acht uitgaven in haar moedertaal aan haar grootste schrijfdroom te beginnen: een episch werk over de Vietnamese geschiedenis in het Engels. Lastig, want hoewel ze aan Australische en Engelse universiteiten studeerde, was het voor haar als 'een berg beklimmen op blote voeten'. Ze deed dan ook zeven jaar over De bergen zingen, mafar bereikte wel de top. Het is inderdaad een monumentale roman over de geschiedenis van Vietnam in de 20ste eeuw, gezien door de ogen van gewone mensen. De Nederlandse versie is uit het Engels vertaald door Mary Bresser en voorzien van een prachtige hardcover kaft.

De Vietnamese geschiedenis van de vorige eeuw is een bloederige. Het land werd bezet door Franse kolonialisten en tijdens de Tweede Wereldoorlog door Japan. In 1955 ontstond er vervolgens een burgeroorlog tussen het communistische noorden en westerse zuiden, die later door inmenging van de Verenigde Staten ontaardde in de broeierige Vietnamoorlog die tot 1973 duurde. Ondertussen instigeerden communisten in het noorden een gewelddadige ‘landhervorming’ waardoor mensen met grond of andere bezittingen werden vervolgd en vaak vermoord.

Daarmee baseerde ze haar verhaal dus op ‘oral history’, wat in de literatuur maar weinig voorkomt.

Dat maakt De bergen zingen automatisch tot een oorlogsboek. Om het te kunnen schrijven sprak Quể Mai (dit is haar voornaam) uitgebreid met overlevenden, meestal uit haar eigen omgeving. Dat was de enige manier om tot een waarachtige weergave van de Vietnamese geschiedenis te komen, zoals ze toelicht in een interview op Hebban. Daarmee baseerde ze haar verhaal dus op ‘oral history’, wat in de literatuur maar weinig voorkomt. Te weinig misschien, want net als in voorgangers als Manhattan Beach van Jennifer Egan levert deze methode een ronduit adembenemend, levensecht en gedetailleerd historisch beeld op.

Dat de karakters weliswaar fictief zijn maar voortkomen uit zeer persoonlijke levensgeschiedenissen is goed te merken aan hun doorleefde echtheid. Niettemin zijn de twee hoofdpersonen vrouwen die zelf niet bij gevechtshandelingen betrokken raken. Dat komt omdat dit meer een boek is over de gevolgen en naweeën van oorlog, dan over de strijd zelf.

In eerste instantie is er het meisje Huong Tran, dat tot haar dertiende de Vietnamoorlog meemaakt en met alleen haar grootmoeder achterblijft. Na de oorlog proberen ze samen een uit elkaar geslagen familie weer te herenigen, want familiebanden wegen topzwaar in Vietnam. Er wachten echter nieuwe beproevingen, want diegenen die terugkomen worstelen met heftige oorlogstrauma’s, verwondingen, communistische indoctrinatie of de gevolgen van het gif Agent Orange. De tweede hoofdpersoon is grootmoeder Diệu Lan, die haar eigen levensgeschiedenis aan Huong vertelt. Zij kreeg de volle laag van bezetters, landhervormers en oorlog, maar laat zien hoe ze tegen alle klippen op wist te overleven. Tussen de bedrijven door weeft de auteur bovendien de verhalen van de kinderen van Diệu Lan, met veel aandacht voor Huongs moeder.

Minder sterk is wellicht het taalgebruik, dat lichtvoetig en vloeiend is maar ook wat rechtlijnig en weinig poëtisch voor een dichteres. Dat zal komen doordat de auteur het boek niet in haar moedertaal heeft geschreven.

Dat geeft dus veel gruwel om over te lezen, maar het boek heeft ook een andere kant. Naast wrede monsters ontmoeten de personages ook steeds weer hartverwarmend hulpvaardige mensen. Daarnaast zoeken en vinden ze manieren om met hun leed om te gaan, zowel in praktisch als in psychisch opzicht. Dat geeft het nodige tegenwicht met optimistische bespiegelingen over hoop, liefde en doorzettingsvermogen. Soms neigt dat naar zoetsappigheid of een zelfhulpboek, maar meestal laat het zien hoe er ook goede dingen voortkomen uit ellende.

Minder sterk is wellicht het taalgebruik, dat lichtvoetig en vloeiend is maar ook wat rechtlijnig en weinig poëtisch voor een dichteres. Dat zal komen doordat de auteur het boek niet in haar moedertaal heeft geschreven. Maar anders was deze roman waarschijnlijk niet voor ons beschikbaar gekomen, dus het zij haar vergeven.

Uiteindelijk is De bergen zingen toch een ongewoon oorlogsboek dat de lezer lang bijblijft. Een ferme aanklacht tegen de oorlog, maar zonder prekerigheid. In plaats daarvan krijgt het onderwerp een warm familiebedje om in te liggen en wordt het met veel liefde toegedekt door Quể Mai, haar personages en een leuke, onverwachte ontknoping.

Meer generatieromans

Anne-Claire is dol op verhalen in alle vormen en maten. In principe staat ze open voor alle genres, zolang het onderwerp haar maar interesseert. Als afgestudeerde historica leest ze bijvoorbeeld graag historische boeken, zowel fictie als non-fictie. Ook is het een groot pluspunt als er dieren, fietsen of muziek in een verhaal voorkomen.

profiel

Elke dag het laatste nieuws in je mailbox?

Zet de Hebban Lunchupdate aan in je profiel of meld je hier aan.


Over de auteur

Hebban Crew

2015 volgers
3 boeken
3 favoriet
Hebban Crew


Reacties op: Recensie: adembenemend, levensecht en gedetailleerd

 

Gerelateerd

Over

Nguyen Phan Que Mai

Nguyen Phan Que Mai

Nguyễn Phan Quế Mai (1973) werd geboren tijdens de Vietnamoorlog en groeide ...