Lezersrecensie
Bevrijding vanuit Amerikaans standpunt
In ‘De bevrijders’ worden Amerikaanse veteranen geïnterviewd die deel hebben genomen aan de bevrijding van nazi-concentratiekampen in Europa. Het boek is specifiek gericht op Amerikaanse bevrijders - de kampen die door de Russen bevrijd werden (zoals Auschwitz), worden dus niet behandeld in dit boek.
De opbouw is chronologisch opgevat en beschrijft stap voor stap welke kampen in april en mei 1945 bevrijd werden. Door de chronologische opbouw had ik af en toe wel het gevoel dat ik telkens opnieuw hetzelfde relaas las voor elk kamp: soldaten die niets wisten van concentratiekampen, die plots een vreselijke stank roken, dan uitgemergelde mensen zagen, vervolgens het concentratiekamp binnenwalsten, al dan niet reeds zo gehard waren door de oorlog dat ze al dan niet heel diep geraakt werden, en vlug weer moesten vertrekken omdat de oorlog nog steeds doorging. Dat relaas komt telkens terug, met enkele variaties. Daardoor krijg je een beetje het gevoel dat als je er één hebt gelezen, je ze allemaal hebt gelezen. En juist bij een dergelijk thema zou dat niet mogen, volgens mijn bescheiden mening.
In die zin had ik het misschien beter gevonden als het boek meer thematisch geschreven was geweest, in plaats van chronologisch. In plaats van hetzelfde relaas te verwoorden van A tot Z voor elk kamp apart, was het misschien aangenamer lezen geweest als de hoofdstukken niet zouden handelen over een specifiek kamp, maar er meer uit zagen als: ‘Hoe deze jongens de oorlog in gerold zijn’, ‘Wat ze wel/niet wisten over concentratiekampen’, ‘De stank’, ‘Eerste aanblikken van gevangenen’, ‘In het kamp’,… Ik verzin maar wat. In plaats van ABC ABC ABC, heb je dan AAABBBCCC, zoiets.
Wat ik wel zeer mooi vond, was het laatste hoofdstuk, waarin dan elke veteraan vertelde welke impact de bevrijding heeft gehad op zijn latere leven. Sommigen hebben er trauma’s aan overgehouden, sommigen zijn enorm verbitterd geraakt met soms tragische gevolgen voor hun eigen gezin, anderen hebben het weten omzetten in iets moois voor de wereld rondom hen, sommigen gaven lezingen op scholen over wat ze gezien hadden, anderen gaven toe dat bijna niemand in hun omgeving ervan wist… Dat vond ik bijzonder, hoe al die mannen verschillend zijn omgegaan met wat ze gezien hebben.
Ik vond het een onderhoudend boek. Ik ben in elk geval getriggerd om ook eens wat te lezen over de bevrijding van de andere kampen, die niet door Amerikanen bevrijd werden, op zoek naar verschillen en gelijkenissen.
De opbouw is chronologisch opgevat en beschrijft stap voor stap welke kampen in april en mei 1945 bevrijd werden. Door de chronologische opbouw had ik af en toe wel het gevoel dat ik telkens opnieuw hetzelfde relaas las voor elk kamp: soldaten die niets wisten van concentratiekampen, die plots een vreselijke stank roken, dan uitgemergelde mensen zagen, vervolgens het concentratiekamp binnenwalsten, al dan niet reeds zo gehard waren door de oorlog dat ze al dan niet heel diep geraakt werden, en vlug weer moesten vertrekken omdat de oorlog nog steeds doorging. Dat relaas komt telkens terug, met enkele variaties. Daardoor krijg je een beetje het gevoel dat als je er één hebt gelezen, je ze allemaal hebt gelezen. En juist bij een dergelijk thema zou dat niet mogen, volgens mijn bescheiden mening.
In die zin had ik het misschien beter gevonden als het boek meer thematisch geschreven was geweest, in plaats van chronologisch. In plaats van hetzelfde relaas te verwoorden van A tot Z voor elk kamp apart, was het misschien aangenamer lezen geweest als de hoofdstukken niet zouden handelen over een specifiek kamp, maar er meer uit zagen als: ‘Hoe deze jongens de oorlog in gerold zijn’, ‘Wat ze wel/niet wisten over concentratiekampen’, ‘De stank’, ‘Eerste aanblikken van gevangenen’, ‘In het kamp’,… Ik verzin maar wat. In plaats van ABC ABC ABC, heb je dan AAABBBCCC, zoiets.
Wat ik wel zeer mooi vond, was het laatste hoofdstuk, waarin dan elke veteraan vertelde welke impact de bevrijding heeft gehad op zijn latere leven. Sommigen hebben er trauma’s aan overgehouden, sommigen zijn enorm verbitterd geraakt met soms tragische gevolgen voor hun eigen gezin, anderen hebben het weten omzetten in iets moois voor de wereld rondom hen, sommigen gaven lezingen op scholen over wat ze gezien hadden, anderen gaven toe dat bijna niemand in hun omgeving ervan wist… Dat vond ik bijzonder, hoe al die mannen verschillend zijn omgegaan met wat ze gezien hebben.
Ik vond het een onderhoudend boek. Ik ben in elk geval getriggerd om ook eens wat te lezen over de bevrijding van de andere kampen, die niet door Amerikanen bevrijd werden, op zoek naar verschillen en gelijkenissen.
1
Reageer op deze recensie
