Lezersrecensie
Van grote skoonheid
Na Een ander land is dit het tweede boek van Karel Schoeman dat ik las. En wederom een roman van grote ‘skoonheid’. Zijn stijl is ingetogen. Subtiel. Traag. In Dit leven blikt een oude vrouw op haar sterfbed terug op haar leven. Mijmerend. Herinnerend.
“Vanwaar die verdeeldheid in ons gezin, in ons huis, op onze boerderij – broeder tegen broeder, ouder tegen kind, meester tegen ondergeschikte en dienstpersoneel onderling; vanwaar die vijandschap, tweedracht en nijd?” We woonden gezamenlijk in hetzelfde huis, op hetzelfde erf, werkten gezamenlijk op dezelfde grond, kenden dezelfde nood en trotseerden dezelfde gevaren en bedreigingen, waren onontkoombaar op elkaar aangewezen op die onherbergzame hoogten, zaten onlosmakelijk aan elkaar vast in onze afzondering en waren desondanks onherroepelijk verdeeld, zonder enige hoop dat de verdeeldheid ooit ongedaan gemaakt zou worden. Negen mensen in hetzelfde huis en op dezelfde boerderij, zich buigend over dezelfde taak, gezamenlijk bezig, schouder aan schouder, en toch hebben we elkaar nooit echt leren kennen of een poging tot toenadering gedaan, schampten we elkaar slechts in het voorbijgaan, en gaandeweg zijn de plekjes waar we elkaar schampten uitgegroeid tot zwerende wonden. Alleen ’s avonds tijdens de godsdienstoefening kwamen we met z’n allen bijeen om ons te verenigen in een schijnbaar gemeenschappelijke handeling; of kwamen we in elk geval bijeen in hetzelfde vertrek, de leden van het huisgezin aan de grote tafel in de voorkamer en de bedienden apart in de hoek bij de keukendeur, terwijl vader ons voorlas uit de Bijbel en ons voorging in gebed. Bijeen – ja, louter schijnbaar bijeen, want waren we zelfs binnen de muren van dat ene vertrek wel verenigd?”
Er zijn overeenkomsten met Een ander land. Beide verhalen spelen zich af aan het eind van het leven van de hoofdpersoon. In 19e-eeuws Zuid-Afrika. Beide hoofdpersonen zijn buitenstaanders. Maar waar Een ander land de alwetende verteller aan het woord is, spreekt in Dit leven de hoofdpersoon direct tot ons. Dat creëert een intieme sfeer. Bijna vertrouwelijk wordt ons de geschiedenis van haar familie meegedeeld. Met fraaie details:
“Annies dochter – haar naam is me ontschoten, maar ook dat is niet belangrijk meer.”
Veel schrijvers zouden hier de naam geven van de dochter. Ook qua verhaal laat de hoofdpersoon veel over aan de interpretatie van de lezer. Klasse. 4 sterren omdat na het lezen van Een ander land (5 sterren) de lat erg hoog lag!
“Vanwaar die verdeeldheid in ons gezin, in ons huis, op onze boerderij – broeder tegen broeder, ouder tegen kind, meester tegen ondergeschikte en dienstpersoneel onderling; vanwaar die vijandschap, tweedracht en nijd?” We woonden gezamenlijk in hetzelfde huis, op hetzelfde erf, werkten gezamenlijk op dezelfde grond, kenden dezelfde nood en trotseerden dezelfde gevaren en bedreigingen, waren onontkoombaar op elkaar aangewezen op die onherbergzame hoogten, zaten onlosmakelijk aan elkaar vast in onze afzondering en waren desondanks onherroepelijk verdeeld, zonder enige hoop dat de verdeeldheid ooit ongedaan gemaakt zou worden. Negen mensen in hetzelfde huis en op dezelfde boerderij, zich buigend over dezelfde taak, gezamenlijk bezig, schouder aan schouder, en toch hebben we elkaar nooit echt leren kennen of een poging tot toenadering gedaan, schampten we elkaar slechts in het voorbijgaan, en gaandeweg zijn de plekjes waar we elkaar schampten uitgegroeid tot zwerende wonden. Alleen ’s avonds tijdens de godsdienstoefening kwamen we met z’n allen bijeen om ons te verenigen in een schijnbaar gemeenschappelijke handeling; of kwamen we in elk geval bijeen in hetzelfde vertrek, de leden van het huisgezin aan de grote tafel in de voorkamer en de bedienden apart in de hoek bij de keukendeur, terwijl vader ons voorlas uit de Bijbel en ons voorging in gebed. Bijeen – ja, louter schijnbaar bijeen, want waren we zelfs binnen de muren van dat ene vertrek wel verenigd?”
Er zijn overeenkomsten met Een ander land. Beide verhalen spelen zich af aan het eind van het leven van de hoofdpersoon. In 19e-eeuws Zuid-Afrika. Beide hoofdpersonen zijn buitenstaanders. Maar waar Een ander land de alwetende verteller aan het woord is, spreekt in Dit leven de hoofdpersoon direct tot ons. Dat creëert een intieme sfeer. Bijna vertrouwelijk wordt ons de geschiedenis van haar familie meegedeeld. Met fraaie details:
“Annies dochter – haar naam is me ontschoten, maar ook dat is niet belangrijk meer.”
Veel schrijvers zouden hier de naam geven van de dochter. Ook qua verhaal laat de hoofdpersoon veel over aan de interpretatie van de lezer. Klasse. 4 sterren omdat na het lezen van Een ander land (5 sterren) de lat erg hoog lag!
1
Reageer op deze recensie
