Muren van zwijgzaamheid

‘De man zonder hond’ is het eerste deel van de Inspecteur Barbarotti-reeks, geschreven door de Zweedse thrillerschrijver Håkan Nesser. Een intrigerende titel, die tot nadenken stemt.
Het verhaal kent een lange aanloop, waarin de leden van de familie Hermansson, om wie het verhaal draait, geïntroduceerd worden. Nesser neemt flink de tijd alle ins en outs van de familieleden te beschrijven. Al snel wordt duidelijk dat het hier niet om een gelukkige familie gaat. Aan onderlinge haat en nijd geen gebrek. Aan eenzaamheid ook niet: “… ik zou zonder een seconde te aarzelen met iedereen hier van identiteit willen ruilen.” , aldus dochter Kristina. Ondanks het uitgebreide voorstellen blijven de personages, op een paar uitzonderingen na, flat characters. Je leert ze kennen, maar niet heel diepgaand. Misschien is dat bij een thriller minder van belang.
In een vlotte, toegankelijke, bijna eenvoudig te noemen taal, doorspekt met veel humor, vertelt Nesser het verhaal van de Hermanssons. De familie komt bij elkaar vanwege een familiefeest ter ere van de 65e verjaardag van vader Karl-Erik en de 40e verjaardag van dochter Ebba. De meeste familieleden zijn, om uiteenlopende redenen, met tegenzin onderweg naar het feest. Pikant detail is dat zoon Robert de zo keurige familie te schande gemaakt heeft met een gênant optreden op de nationale televisie. Mede hierdoor heerst een spanning rondom het samenzijn. Die spanning wordt verder opgevoerd door het gebrek aan een warme familieband en hartelijke contacten: sommige familieleden hebben elkaar zelden of nooit ontmoet en men blinkt uit in zwijgzaamheid. Ziehier de ingrediënten voor een tot mislukken gedoemd familiefeest. Dat gebeurt dan ook, als vlak na elkaar zoon Robert en kleinzoon Henrik spoorloos verdwijnen. Knap laat Nesser zien wat de familieleden voor elkaar verborgen houden rondom de verdwijningen. Iedereen die iets weet dat tot een oplossing zou kunnen leiden, houdt dat voor de anderen verborgen: er wordt in alle toonaarden gezwegen. Elk personage lijkt meer geïnteresseerd in het eigen belang, dan in het terugvinden van de familieleden.
Na enige tijd komt inspecteur Barbarotti ten tonele, een eenzame, gescheiden man, die regelmatig God aanspreekt en het met Hem op een akkoordje probeert te gooien. Barbarotti krijgt de opdracht zich op de verdwijningen te storten en doet dat op een bedaarde, niet heel effectieve manier. Bij het ondervragen van de familieleden botst hij op dikke muren van zwijgzaamheid. Hij komt niet verder en de hoop dat het lot van de verdwenen personen wordt achterhaald, verdwijnt langzaam. Het moment dat het verhaal spannend lijkt te worden, valt precies aan te wijzen. Dat is het moment dat Barbarotti dochter Kristina belt en haar man Jakob aan de telefoon krijgt. Barbarotti liegt over zijn identiteit, maar Jakob heeft zijn stem herkend.
Veel hoofdstukken eindigen met een cliffhanger, waardoor er vaart in het verder zo trage verhaal gebracht wordt.
Ondanks hun zwijgzaamheid zijn het toch de familieleden die Barbarotti uiteindelijk op het juiste spoor zetten, zodat alle mysteries netjes opgelost worden.
Nesser beschikt over een subtiele humor, die het sombere verhaal luchtiger maakt. Over studentenstad Uppsala wordt gezegd: “Het zal daar wel een dolle boel zijn tussen Kerst en Oud en Nieuw”. Het taalgebruik van Nesser is toegankelijk, met regelmatig mooie zinnen en hier en daar een vleugje maatschappijkritiek: “Maar het was een goede zaak dat allochtonen nu ook golfen. Dat is de kortste weg naar de kapitalistische Zweedse samenleving”.
‘De man zonder hond’ biedt een aantal uur leesgenot, maar is een traag verhaal, dat nooit echt spannend wordt. De humor, maatschappijkritiek en mooie taalvondsten maken het verhaal alleszins de moeite van het lezen waard.