Volgens Maria Magdalena: Tussen herwaardering en hardnekkige clichés

In de context van de jaren negentig was dit boek ongetwijfeld baanbrekend; gelezen anno 2026 voelt het minder scherp en minder consequent.

Ik ben 'Volgens Maria Magdalena' gaan lezen omdat het vaak genoemd wordt als een belangrijk boek in de herwaardering van Maria Magdalena en haar rol in het vroege christendom. Dat aspect maakt het boek ook zeker de moeite waard: Marianne Fredriksson geeft Maria een stem, intelligentie en spirituele diepgang: eigenschappen die haar in de kerkgeschiedenis grotendeels zijn ontnomen.

Toch bleef ik na het lezen met een dubbel gevoel achter.

De centrale gedachte van het boek - dat het christendom er heel anders had kunnen uitzien als vrouwelijke volgelingen van Jezus serieus waren genomen - vind ik sterk en overtuigend. Historisch gezien valt daar veel voor te zeggen. Juist daarom vond ik het jammer dat de uitwerking me niet altijd even helder leek.

Het verhaal volgt op belangrijke momenten trouw het bekende bijbel-verhaal, terwijl het op andere plekken grote hiaten vrij en gedetailleerd invult: Maria’s jeugd, haar innerlijke beleving en vooral haar seksuele geschiedenis. Daardoor begon ik me af te vragen wat voor boek ik eigenlijk las. Is het een roman, een gedachte-experiment, of een soort alternatieve reconstructie? Die onduidelijkheid maakt dat veel lezers het verhaal vrij letterlijk lijken te nemen, terwijl het duidelijk een moderne interpretatie is.

Wat mij het meest stoorde, is dat Fredriksson , ondanks haar emancipatoire insteek , toch terugvalt op het oude beeld van Maria Magdalena als ‘gevallen vrouw’. Haar spirituele kracht en gezag lijken opnieuw gelegitimeerd te moeten worden via lijden, schaamte en morele omkeer. Dat vond ik teleurstellend, juist omdat het boek pretendeert afstand te nemen van dat soort patriarchale frames.

Omdat we historisch gezien zo weinig weten over Maria Magdalena, had ik liever meer terughoudendheid gezien. Die stilte in de bronnen biedt ruimte voor meerdere interpretaties. Door één psychologisch afgerond levensverhaal te schetsen, sluit het boek andere mogelijkheden juist af.

In vergelijking met meer radicale herlezingen, zoals Het Magdalena Mysterie van Kathleen McGowan, blijft Fredriksson voor mijn gevoel binnen veilige grenzen. Het bijbelse verhaal blijft grotendeels intact, met een empathische vrouwelijke stem ernaast. Dat maakt het boek toegankelijk en prettig leesbaar, maar ook minder vernieuwend dan het had kunnen zijn.

Volgens Maria Magdalena is zonder twijfel een belangrijk boek dat veel lezers aan het denken zet. Voor mij opende het vooral vragen , maar liet het juist daar, waar het echt spannend had kunnen worden, de deur op een kier staan.